Prema podacima Eurostata, bruto javni dug u EU na kraju prvog kvartala iznosio 82,9 odsto BDP-a, u odnosu na 81,8 odsto na kraju prošle godine. Najveći bruto javni dug u odnosu na BDP na kraju prvog kvartala ove godine imala je Grčka 143,5 odsto, zatim Italija 138,9 odsto, Francuska 117,6 odsto, Belgija 109,1 odsto i Španija 101,6 odsto.

Bruto javni dug Crne Gore na kraju prvog kvartala ove godine iznosio je 59,9 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP), dok je prosjek Evropske unije (EU) bio 82,9 odsto, pokazuju podaci Ministarstva finansija i Eurostata. Javni dug Crne Gore na kraju drugog kvartala iznosio je 58,5 odsto BDP-a.

Prema podacima Ministarstva finansija, bruto javni dug Crne Gore na kraju marta iznosio je 5,13 milijardi eura, što je gotovo 55 miliona manje nego na kraju prošle godine.

Prema podacima Eurostata, bruto javni dug u EU na kraju prvog kvartala iznosio 82,9 odsto BDP-a, u odnosu na 81,8 odsto na kraju prošle godine.

Javni dug u eurozoni

U eurozoni bruto javni dug povećan je sa 87,7 na 88,9 odsto BDP-a.

U poređenju sa prvim kvartalom prošle godine, bruto javni dug u EU porastao je sa 81,4 na 82,9 odsto BDP-a, a u eurozoni sa 87,2 na 88,9 odsto.

Najveći bruto javni dug u odnosu na BDP na kraju prvog kvartala ove godine imala je Grčka 143,5 odsto, zatim Italija 138,9 odsto, Francuska 117,6 odsto, Belgija 109,1 odsto i Španija 101,6 odsto.

Najniži bruto javni dug zabilježen je u Estoniji 25,2 odsto BDP-a, Danskoj 26,8 odsto, Bugarskoj 28,5 odsto i Luksemburgu 29,2 odsto.

Među državama regiona koje su članice EU, javni dug Hrvatske iznosio je 58,4 odsto BDP-a, a Slovenije 64,8 odsto.

U odnosu na prethodni kvartal, javni dug povećan je u 17 država članica EU, smanjen u osam, dok je u Letoniji i Češkoj ostao nepromijenjen.

Najveći rast zabilježen je u Mađarskoj, Litvaniji i Luksemburgu, a najveći pad u Grčkoj, Bugarskoj, Holandiji i Sloveniji.

Ukupan javni dug Crne Gore na kraju juna, odnosno na kraju drugog kvartala iznosio je 5,02 milijarde eura, odnosno 58,5 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP). Uzimajući u obzir depozite Ministarstva finansija, uključujući i 38.480 unci zlata, neto javni dug Crne Gore na kraju drugog kvratala iznosio je 4,49 milijardi eura, odnosno 52,3 odsto BDP-a.

“Ukupan državni dug na kraju juna iznosio je 4,99 milijardi eura ili 58,2 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP), pokazuju podaci Ministarstva finansija. Uzimajući u obzir depozite, ukupan neto državni dug na kraju drugog kvartala iznosio je 4,46 milijardi eura ili 51,9 odsto BDP-a”, pokazuju podaci iz kvartalnog izvještaja Ministarstva finansija.

Depoziti krajem juna su iznosili 533,4 miliona eura, uključujući 38.447 unci zlata, čija je vrijednost iznosila 135,8 miliona eura, ili 6,2 odsto BDP-a.

Crnogorski javni dug nakon prve polovine godine bio je niži od limita koje propisuju Mastrihtski kriterijumi, prema kojima javni dug ne smije da bude veći od 60 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP).

Spoljni dug

Ukupan spoljni dug Crne Gore krajem juna iznosio je 4,76 milijardi eura odnosno 55,4 odsto BDP-a, što je 44,6 miliona eura manje nego na kraju prvog kvartala.

“Smanjenje spoljnog duga tokom drugog kvartala rezultat je činjenice da u tom periodu nije bilo povlačenja iz novih kreditnih aranžmana. Istovremeno, povučena su sredstva iz ranije zaključenih kreditnih aranžmana za različite infrastrukturne i razvojne projekte u ukupnom iznosu od 48 miliona eura, dok je otplata spoljnog duga u izvještajnom periodu iznosila 92,5 miliona eura, što je dovelo do smanjenja spoljnog duga u drugom kvartala”, navodi se u izvještaju.

U strukturi spoljnog duga najveće učešće imaju obveznice emitovane na stranom tržištu u prethodnom periodu.

“Ukupan unutrašnji dug Crne Gore na kraju juna iznosio je 238 miliona eura, odnosno 2,8 odsto BDP-a, što je 64,7 miliona eura manje u odnosu na 31. mart. Smanjenje unutrašnjeg duga, tokom drugog kvartala, rezultat je redovne otplate duga u iznosu od 67,3 miliona eura i činjenice da u ovom periodu nije bilo zaduženja na domaćem tržištu. Potrebno je istaći da je tokom izvještajnog perioda došlo do povećanja duga pravnih lica i privrednih društava 2,4 miliona eura”,  precizira se u izvještaju.

U strukturi unutrašnjeg duga najveće učešće imaju krediti kod poslovnih banaka.

Zaduženje

“Ukupno zaduženje tokom drugog kvartala iznosilo je 48 miliona eura, što se u cjelosti odnosi na povlačenja iz ranije zaključenih kreditnih aranžmana za realizaciju infrastrukturnih i razvojnih projekata”, navodi se u izvještaju.

Navedeni iznos se odnosi na povlačenja iz kredita zaključenih sa Međunarodnom bankom za obnovu i razvoj (IBRD) za realizaciju projekta reforma poreske administracije, MIDAS 2, podrška razvoju poljoprivrede, ruralnog razvoja i ribarstva, projekta podrške integrisanom razvojnom programu za koridore rijeka Save i Drine, projekat dekarbonizacije energetskog sektora, kao i Tips Clone projekta, u ukupnom iznosu od 14,8 miliona eura, zatim povlačenje kredita sa Evropskom bankom za obnovu i razvoj za dionicu auto-puta Mateševo– Andrijevica u ukupnom iznosu od milion eura, kao i povlačenje iz kredita sa Njemačkom razvojnom bankom za projekat vodosnabdijevanje i odvođenje otpadnih voda na Jadranskoj obali, faza V i projekat sakupljanje i prečišćavanje otpadnih voda u Podgorici, faza I, u ukupnom iznosu od 1,6 miliona eura.

Taj iznos se odnosi i na povlačenje iz kredita između Crne Gore, Bpifrance SA i Société Générale banke za nabavku patrolnih brodova za potrebe Vojske Crne Gore, u iznosu od deset miliona eura, kao i povlačenje iz kredita koje se odnosi na Plan rasta u iznosu od 20,6 miliona eura.

Tokom drugog kvartala zaključena su četiri kreditna aranžmana i to za projekat Šume Crne Gore za zajednički prosperitet sa IBRD u iznosu od 18 miliona eura, projekat Reforma u oblasti upravljanja otpadom sa IBRD u iznosu od 40 miliona eura, projekat opremanja zdravstvenih ustanova u Crnoj Gori, sa Evropskom investicionom bankom (EIB) u iznosu od 27 miliona eura, kao i drugu tranšu zajma za razvojne politike (DPL) sa Francuskom razvojnom agencijom (AFD), u iznosu od 100 miliona eura.

Iz kreditnih aranžmana zaključenih u drugom kvartalu nije bilo povlačenja tokom izvještajnog perioda.

Dug opština

Prema podacima dostavljenim od jedinica lokalne samouprave, dug lokalne samouprave krajem drugog kvartala iznosio je 25,7 miliona eura ili 0,3 odsto BDP-a.

U strukturi državnog duga u pogledu učešća spoljnog i unutrašnjeg duga, spoljnji dug dominira sa učešćem od 95,2 odsto, dok se 4,8 odsto državnog duga odnosi na unutrašnji dug.

“Na kraju juna svega 0,26 odsto postojećeg državnog duga je izraženo u neeurskoj valuti, od čega u dolarima 0,23 odsto, a u SDR-u 0,03, dok je 99,74 odsto državnog duga izraženo u eurima, što je približno podacima iz prethodnog kvartala. Povoljna valutna struktura državnog duga je rezultat realizovanih aranžmana unakrsnog valutnog svopa za kreditni aranžman sa kineskom Exim bankom za izgradnju dionice auto-puta Bar–Boljare, kao i za dolarsku obveznicu emitovanu 2024. godine”, piše se u izvještaju.

U ukupnom državnom dugu preovladava zaduženje sa fiksnom kamatnom stopom sa učešćem od 79,4 odsto i sa toga aspekta portfolio duga je stabilan. Zaduženja sa varijabilnom kamatnom stopom uglavnom su vezana za EURIBOR i čine 20,6 odsto državnog duga. Kamatna struktura je približno ista u odnosu na prošli kvartal.

“U toku drugog kvartala realizovana je otplata državnog duga po osnovu glavnice rezidentima i nerezidentima, u ukupnom iznosu od 159,9 miliona eura. Od navedenog, otplata glavnice rezidentima iznosila je 67,4 miliona eura, dok je otplata glavnice nerezidentima iznosila 92,5 miliona eura”, navodi se u izvještaju.

Otplata kamata, rezidentima i nerezidentima, iznosila je 26,9 miliona eura. Od pomenutog iznosa, izvršena je otplata kamate rezidentima u iznosu od 4,2 miliona eura, koja se u najvećem dijelu odnosi na otplatu kamate za kredite kod domaćih banaka, kao i kamatu na domaće obveznice koje su dospjele u aprilu, dok je otplata kamate nerezidentima iznosila 22,7 miliona eura i u najvećem dijelu se odnosi na obaveze po osnovu kamata za projektne zajmove, komercijalna zaduženja.

“Stanje duga na 30. jun, po osnovu državnih garancija izdatih domaćim i ino kreditorima iznosi 115,2 miliona eura, što predstavlja 1,3 odsto BDP-a. Stanje duga po osnovu garancija izdatih domaćim kreditorima na kraju drugog kvartala iznosilo je 11,2 miliona eura ili 0,1 odsto BDP-a, dok je stanje duga po osnovu garancija izdatih stranim kreditorima iznosilo 104 miliona eura ili 1,2 odsto BDP-a”,  dodaje se u izvještaju.

U drugom kvartalu, kako je saopšteno, nije zaključena nijedna nova državna garancija.

U izvještaju je navedeno i da su Međunarodne kreditne rejting agencije Standard & Poor’s i Moody’s unaprijedile izglede kreditnih rejtinga Crne Gore sa stabilnih na pozitivne i potvrdile kreditni rejting na nivou B+ i Ba3, što predstavlja snažnu potvrdu da država vodi odgovornu, stabilnu i razvojno usmjerenu politiku.

Izvor: Pobjeda

Vlada Crne Gore dostavila je u skupštinsku proceduru novi zakon o robnim rezervama, kojim se prvi put detaljnije uređuju formiranje, čuvanje i korišćenje državnih zaliha, ali i način snabdijevanja potrošača u slučaju ozbiljnih poremećaja na tržištu.

Ključna novina je mogućnost da se roba iz državnih rezervi, preko odabranih trgovaca, prodaje potrošačima po cijeni koju utvrdi Vlada, uz ograničenje da ona ne može biti viša od maloprodajne cijene te robe u mjesecu prije nastanka krize.

Predlog zakona, koji je Vlada utvrdila u junu a prije dva dana je dostavljen parlamentu, predviđa da robne rezerve služe za obezbjeđivanje osnovnog snabdijevanja u slučaju elementarnih nepogoda, vanrednih i ratnih okolnosti, kriza, nestašica, ozbiljnih poremećaja na tržištu, kao i ugrožavanja javnog zdravlja ljudi i životinja. Mogu se koristiti i za humanitarnu pomoć drugim državama i ispunjavanje međunarodnih obaveza Crne Gore.

Rezerve bi obuhvatale poljoprivredne i prehrambene proizvode, ljekove i medicinsku opremu, sredstva za odbranu, bezbjednost i spasavanje, kao i sirovine i druge proizvode važne za snabdijevanje. Posebno se propisuje i planiranje zaliha hemijskih sredstava neophodnih za kontinuitet vodosnabdijevanja i tretman komunalnih otpadnih voda.

U slučaju ozbiljnog poremećaja na tržištu, Uprava bi javnim pozivom birala trgovce koji ispunjavaju zakonske uslove da potrošačima distribuiraju i prodaju robu iz rezervi. Za tu namjenu izdavalo bi se posebno odobrenje na šest mjeseci, uz mogućnost produženja ako poremećaj potraje.

Konačnu cijenu određivala bi Vlada, a ona ne bi smjela biti viša od maloprodajne cijene iste vrste robe u mjesecu koji je prethodio nastanku krizne situacije. Cijena bi morala biti jednaka za sve potrošače na teritoriji Crne Gore.

Odabrani trgovci bili bi dužni da robu iz rezervi fizički odvoje u prodajnim objektima i vode posebnu evidenciju o njenoj prodaji. Takođe bi morali odvojeno da evidentiraju prihode i troškove koji proizlaze iz ovog posla.

Predlog, međutim, ne znači da bi država automatski intervenisala pri svakom rastu cijena. Za primjenu ove mjere potrebno je da postoji ozbiljan poremećaj na tržištu u smislu zakonske definicije, odnosno značajno i dugotrajno povećanje cijena određene robe izazvano kriznim okolnostima, sa efektom koji odgovara njenoj stvarnoj nedostupnosti potrošačima.

O korišćenju robnih rezervi i načinu njihove nadoknade odlučivala bi Vlada, na predlog Ministarstva nadležnog za trgovinu.

Roba bi se mogla koristiti uz naknadu ili besplatno, zavisno od namjene. Kada se daje radi dalje prodaje, primjenjivala bi se naknada, dok bi besplatna podjela bila moguća kada se roba neposredno ustupa krajnjim korisnicima.

Odlukom Vlade utvrđivali bi se vrsta i količina robe, krajnji korisnici, način korišćenja, kao i rok i način nadoknade iskorišćenih zaliha. Kada je potrebno, morala bi se obezbijediti sredstva za njihovu obnovu.

Posebna ovlašćenja predviđena su za krizne situacije, vanredno i ratno stanje, kao i neposrednu ratnu opasnost. U takvim okolnostima Vlada bi mogla da mijenja način formiranja, obnavljanja, skladištenja i korišćenja rezervi.

Predlogom se propisuje i da pravna lica koja proizvode ili prometuju određene vrste robe, u takvim okolnostima, mogu biti obavezana da je proizvode ili prodaju radi formiranja i obnavljanja robnih rezervi, na osnovu posebnog akta Vlade.

Za kršenje pojedinih obaveza predviđene su novčane kazne. Za pravna lica one se kreću od 2.000 do 20.000 eura, uz dodatne kazne za odgovorna lica, preduzetnike i fizička lica, zavisno od prekršaja.

Predlog predviđa više modela skladištenja. Roba bi mogla da se čuva u skladištima u državnoj svojini, kod proizvođača u Crnoj Gori, kod drugih privrednih subjekata koji imaju odgovarajuće kapacitete, kao i u skladištima koja se koriste na osnovu ugovora o skladištenju ili zakupu.

Skladišta bi morala imati upotrebnu dozvolu, a prostorije odgovarajuće uslove za dugoročno čuvanje robe, kako bi se sačuvali njen kvalitet i količina.

Izvor: DAN

Unija poslodavaca Crne Gore (UPCG) smatra da povećanje zarada mora biti praćeno konkretnim mjerama podrške privredi, kako bi kompanije mogle da podnesu povećane troškove, sačuvaju radna mjesta i nastave da ulažu u razvoj.