Ministarstvo prosvjete, Glavni grad i osnovne škole u Podgorici moraju preduzeti mjere kako bi se do početka drugog polugodišta uspostavio gradski prevoz od naselja Botun do Zabjela za oko 70 učenika koji putuju do svojih škola. To je preporučila zamjenica zaštitnika ljudskih prava i sloboda Snežana Mijušković.

Instituciji Zaštitnika ljudskih prava i sloboda Crne Gore obratili su se predstavnici roditelja djece – učenika osnovnih i srednjih škola sa mjestom prebivališta Botun, u vezi sa ukidanjem autobuske linije broj 26, prevoznika Alivodić.

U obraćanju se, između ostalog, navodi da su zbog ukidanja autobuske linije roditelji i učenici osnovnih i srednjih škola koji žive u Botunu dovedeni u nezavidnu situaciju da nemaju prevoz do škola u Podgorici, da ima oko 70 učenika koji putuju na relaciji Botun-Podgorica a koji su u prethodnom periodu koristili usluge prevoza do škole.

Roditelji su, navode, prinuđeni da sami obezbijede prevoz, ali je to teško izvodljivo jer većina radi. Smatraju da je neprihvatljivo da naselje koje broji 800 stanovnika nema obezbjeđenu autobusku linju, da djeca putuju do škola oko osam kilometara u jednom pravcu.

Ističu da su se obraćali svim nadležnim organima – Sekretarijatu za saobraćaj, Ministarstvu prosvjete, kao i prevozniku, ali da i dalje nije ponuđeno nikakvo rješenje, već se dešava da su djeca prinuđena da odsustvuju sa nastave.

Predstavnici roditelja su 11. novembra obavijestili Zaštitnika da problem i dalje nije riješen, te da djeci nije obezbijeđen prevoz, da je linija bila uvedena pred održavanje izbora, a potom je nepun mjesec nakon istih bez objašnjenja opet ukinuta, te da komuniciraju sa svim nadležnim ustanovama, ali nažalost bez rezultata. Zaštitnika mole da zaštiti interese djece, jer će u suprotnom biti prinuđeni da organizuju proteste kako bi djeci obezbijedili pravo na školovanje

Zaštitnik je ustanovio da djeci koja stanuju u naselju Botun, a pohađaju osnovne škole u naselju Zabjelo, nije obezbijeđen prevoz do svojih škola koje su od mjesta stanovanja udaljene i do osam kilometara, čime se ovim učenicima onemogućava pristup obrazovanju.

Naglašavaju da djeci koja žive u udaljenim krajevima – prigradskom naselju, a koja nemaju obezbjeđen prevoz, nijesu obezbjeđene usluge podrške u punoj mjeri, koje bi obezbijedile potpuno uključivanje djece kako u nastavne, tako i u van nastavne i aktivnosti u zajednici i vršnjačkoj grupi.

“Jedini oblik podrške mogla bi biti finansijska naknada troškova prevoza, odnosno dijela prevoza- participacija, koja često nije dovoljna da obezbijedi adekvatan prevoz djece do i od. Participacija nerijetko ne uvažava realne troškove prevoza, već se određuju u visini cijene karte javnog prevoza čak i tamo gdje javni prevoz nije organizovan. Djeci koja nemaju prevoz, takođe nijesu na raspolaganju usluge koje omogućavaju njihovo puno uključivanje u zajednicu (sekcije, sport, kultura), na koji način je dovedeno u pitanje ostvarivanje drugih prava osim obrazovanja. (pravona slobodno vrijeme, participaciju)”, navodi Mijušković.

Podsjeća da je odredbom člana 14 Pravilnika o kriterijumima i načinu prijema učenika u domove učenika i ostvarivanje prava na participaciju prevoza, propisano da pravo na participaciju prevoza u prigradskom saobraćaju ostvaruju učenici osnovne škole, koji putuju pet i više kilometara do škole, na relacijama gdje je organizovan javni prevoz; da shodno čl. 15 Pravilnika, učenici osnovne škole ostvaruju pravo na participaciju prevoza u iznosu od 40 odsto od cijene karte, a učenici čiji roditelji/ staratelji ostvaruju pravo na materijalno obezbjeđenje porodice, ostvaruju pravo na participaciju prevoza u iznosu od 50 odsto od cijene karte.

Međutim, u prethodnom periodu autobuska linija koja je prevozila putnike (među kojima i učenika) iz naselja Botun do naselja Zabjelo, ne saobraća.

“Primjećuje se da su roditelji učenika koji nemaju prevoz do škole, obraćali kako Glavnom gradu Podgorici, tako i ustanovama koje djeca pohađaju radi obezbjeđenja prevoza njihovoj djeci, ali do danas, učenicima nije obezbijeđen prevoz”, ukazala je Mijušković.

Po mišljenju Zaštitnika ovakva situacija nije i ne može biti u najboljem interesu ove djece, te je potrebno uključivanje svih nadležnih organa i službi kako bi svak dao doprinos rješavanjem ovog problema.

Zaštitnik razumije činjenicu da Ministarstvo prosvjete nema mandat da organizuje gradski i međugradski prevoz, što je u nadležnostima opština, odnosno Glavnog grada da se bave prevozom, a Ministarstvo participira u cijeni karte.

“Međutim u konkretnom slučaju nema uopšte organizovanog gradskog prevoza (pa roditelji i da žele, ne mogu ostvariti participaciju). I pored domaćih i međunarodnih propisa kojima je garantovano besplatno osnovno-školsko obrazovanje, zapažamo da su prilikom njegovog ostvarivanja prisutni skriveni troškovi – nabavka školskih udžbenika, školskog pribora i dr., a što nijesu zanemarljivi izdaci za porodični budžet. Učenički prevoz, naime još uvijek nije u potpunosti besplatan i dostupan svoj djeci koja imaju potrebu da ga koriste, a na koju činjenicu je Zaštitnik ukazivao u ranijim slučajevima davajući preporuke, kako pojedinačne tako i sistemske u cilju rešavanja ovog, za djecu važnog problema”, ukazala je Mijušković.

Zaštitnik smatra da je u cilju ostvarivanja prava na obrazovanje, potrebno preduzeti sve potrebne aktivnosti da se poboljša pristup kvalitetnom obrazovanju (predškolskom, osnovnoškolskom i srednjem) u ruralnim sredinama i manjim gradovima uključujući i prevoz učenika.

“Naročito imajući u vidu činjenicu da se početkom godine, roditelji suočavaju sa poteškoćama zbog nepostojanja prevoza u udaljenim naseljima, zbog čega u nekim situacijama pribjegavaju i obustavom slanja djece na nastavu, o čemu su i mediji izvještavali”, navodi Mijušković..

Podsjećaju da lokalne zajednice, u skladu sa mogućnostima, učestvuju u obezbjeđivanju uslova i unaprjeđenju raznih djelatnosti, među kojima i obrazovanja.

“Naime lokalna samouprava je nadležna za pružanje raznovrsne podrške djeci/učenicima. Najčešći vid pomoći je obezbjeđenje materijalne pomoći za djecu iz socijalno-ugroženih porodica (besplatni udžbenici, užina, izleti itd.) i prevoz učenicima osnovnih škola. U konkretnom slučaju lokalna uprava – Glavni grad Podgorica, iako faktički nije nadležan za obezbjeđenje đačkog prevoza, ona ima mandat da uređuje i obezbjeđuje prevoz putnika u gradskom i prigradskom linijskom saobraćaju”, ukazala je Mijušković.

Zato Zaštitnik daje preporuku Glavnom gradu Podgorica, Ministarstvu prosvjete i dvjema osnovnim školama u Podgorici da u međusobnoj saradnji, preduzmu radnje i mjere, kako bi se do početka drugog polugodišta 2022/2023 godine, uspostavio gradski prevoz na relaciji Botun – Zabjelo koji bi mogli koristiti učenici koji putuju do svojih škola.