Adem Jašari, čovjek kojeg institucije na Kosovu danas slave kao nacionalnog heroja, bio je jedan od začetnika oružanih albanskih formacija na Kosovu i jedna od ključnih figura u stvaranju  terorističke organizacije Oslobodilačke vojske Kosova (OVK). Njegov put od političkog i ilegalnog djelovanja, preko vojne obuke u Albaniji, do organizovanja naoružanih grupa i sukoba sa srpskom policijom završio se u martu 1998. godine, kada je poginuo tokom velike policijske operacije u Prekazu.

Jašari je rođen 28. novembra 1955. godine u Donjem Prekazu, na području Drenice. Prema biografskim podacima, bio je sin Šabana i Zahide Jašari, završio je srednju tehničku školu, a tokom osamdesetih uključio se u albanski nacionalni pokret. Učestvovao je u demonstracijama 1981. godine, a kasnije se sa bratom Hamеzom povezao sa ilegalnim albanskim organizacijama koje su se zalagale za odvajanje Kosova od tadašnje Jugoslavije.

Prelomni period u njegovoj biografiji nastupa početkom devedesetih. Jašari je 1991. godine otišao u Albaniju, gdje je sa drugim kosovskim Albancima prošao vojnu obuku. Izvori navode da su grupe dobrovoljaca obučavane u Albaniji sa namjerom stvaranja strukture sposobne za oružano djelovanje na Kosovu. Jašari se nalazio među pripadnicima jedne od tih grupa, a početkom decembra 1991. naoružani pripadnici vratili su se na Kosovo.

Đeljošaj: Svaki Albanac u srcu nosi svetu borbu OVK i legendarnog komandanta Adema Jašarija

Po povratku počinje period njegovog otvorenog sukoba sa državnim organima. Haški tribunal je u presudi u predmetu „Limaj i drugi“ utvrdio da su se u to vrijeme tajno formirale vojne formacije i da su Adem Jašari i naoružana politička formacija u Prekazu 1991. organizovali prvu oružanu akciju protiv srpske policije i vojnih snaga. Tribunal navodi i da su se tokom narednih godina veze između političkih i vojnih struktura učvršćivale, te da je na sastanku održanom u Prekazu 1993. godine Jašari predstavljao vojne formacije. Na tom sastanku definisane su buduće uloge političkih i vojnih struktura, a Tribunal ga povezuje sa formiranjem OVK.

Već 30. decembra 1991. bezbjednosne snage pokušale su da uhapse Jašarija u Prekazu. Njegova grupa pružila je otpor, a pokušaj hapšenja nije uspio. Prekaz će poslije toga postati jedno od najvažnijih uporišta naoružanih Albanaca u Drenici.

Tokom narednih godina Jašari je nastavio da djeluje protiv srpskih i jugoslovenskih državnih struktura. Prema biografskim izvorima, njegove mete bili su pripadnici policije i Vojske Jugoslavije. OVK je upravo tokom tog perioda iz male i tajne mreže postepeno prerastala u organizovaniju naoružanu formaciju.

Srpski izvori Jašarijevu grupu označavaju kao jednog od glavnih nosilaca terorističkih aktivnosti između 1992. i 1997. godine. Jašarijevu grupu povezuje i sa koordinisanim napadima 22. aprila 1996. godine na više lokacija, u kojima je, prema tom izvoru, pet osoba ubijeno, a još pet ranjeno.

Jašari je 1997. godine u odsustvu osuđen pred sudom u Prištini zbog terorizma. Srpske vlasti u tom trenutku više ga nijesu posmatrale samo kao pripadnika ilegalnog separatističkog pokreta, već kao jednog od vodećih ljudi naoružane strukture koja je izvodila napade na državne snage.

Početkom 1998. sukob je dodatno eskalirao. Policija je 22. januara pokušala da uhapsi Jašarija u njegovom kompleksu u Prekazu. On se tada nije nalazio u kući, dok su pripadnici njegove porodice i povezani borci pružili otpor. Policijske snage su se potom povukle.

Novi, mnogo ozbiljniji sukob uslijedio je krajem februara. U sukobima na području Drenice 28. februara 1998. poginula su četiri srpska policajca, dok su dvojica ranjena. Ti događaji predstavljali su neposrednu uvertiru u operaciju koja će nekoliko dana kasnije biti izvedena protiv Jašarija i njegove grupe.

Početkom marta policijske snage krenule su prema Prekazu. Cilj operacije bio je Jašari i naoružana grupa okupljena oko njega. Kompleks porodice Jašari opkoljen je 5. marta 1998. godine.

Prema zvaničnoj verziji događaja, od opkoljenih je zatraženo da se predaju, dok je ostalim osobama omogućeno da napuste kompleks. Prema toj verziji, Jašari i dio njegove grupe odbili su predaju i nastavili da pružaju oružani otpor policiji.

Borbe su trajale od 5. do 7. marta. Policijske snage imale su brojčanu i tehničku nadmoć, a Jašarijeva grupa ostala je opkoljena u porodičnom kompleksu. Tokom sukoba poginuli su Adem Jašari, njegov brat Hamез i drugi pripadnici njegove grupe, ali i veliki broj članova porodice Jašari, uključujući žene i djecu.

Time je praktično prestala da postoji grupa okupljena oko Jašarija u Prekazu. Adem Jašari poginuo je 7. marta 1998. godine, u 42. godini.

Međutim, operacija koja je trebalo da ukloni jednog od najvažnijih ljudi albanske oružane pobune proizvela je i suprotan politički efekat. Jašarijeva smrt postala je snažan mobilizacioni simbol za OVK, koja je tokom 1998. godine naglo povećala broj pripadnika i proširila svoje djelovanje.

Od čovjeka koji je prošao vojnu obuku u Albaniji, učestvovao u stvaranju ilegalnih naoružanih formacija i predvodio oružane akcije protiv državnih snaga, Jašari je nakon smrti u kosovsko-albanskom narativu pretvoren u simbol borbe za nezavisnost.

Upravo je taj dio njegove biografije važan kada se danas govori o gotovo potpunoj heroizaciji njegovog lika na Kosovu. Prije nego što je postao simbol i dobio status heroja, Adem Jašari bio je aktivni učesnik i organizator oružanog pokreta kao i osoba koja se smatra osnivačem terorističke organizacije OVK.

U Specijalizovanim vijećima u Hagu završeno je izricanje prvostepene presude četvorici bivših komandanata terorističke organizacije OVK – Hašimu Tačiju, Kadriju Veseljiju, Redžepu Seljimiju i Jakupu Krasniću, koji su optuženi za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti nad najmanje 407 pritvorenika, od kojih su najmanje 102 ubijena. Tači i Krasnići osuđeni su za ratni zločin na Kosovu na po 25 godina zatvora, Veselji na 18, a Seljimi na 13 godina. Vijeće je saopštilo da tužilaštvo nije dokazalo da su optuženi počinili zločin protiv čovječnosti.

Tačiju su najpre izrečene pojedinačne kazne zatvora za ratni zločin protiv zakonitog ili proizvoljnog hapšenja i lišenja slobode od 15 godina, za ratni zločin surovog postupanja od četiri godine, za ratni zločin mučenje od 20 godina i za ratni zločin ubistvo od 23 godine, te mu je izrečena jedinstvena kazna zatvora od 25 godina.

Tači je proglašen krivim za protivzakonito ili proizvoljno hapšenje i lišenje slobode kao ratni zločin nad najmanje 385 lica, za surovo postupanje kao ratni zločin nad najmanje 49 lica, za mučenje kao ratni zločin izvršen nad najmanje 303 lica i za ubistvo kao ratni zločin izvršen nad 96 lica.

Albanski premijer Edi Rama objavio je na Fejsbuku fotografiju uz poruku „Sramota“, nakon osuđujuće presude Tačiju i ostalim bivšim komandatima OVK-a danas u Hagu.

Haradinaj: Presuda neprihvatljiva, ne ugrožavati imovinu i živote ljudi

Bivši komandant OVK Ramuš Haradinaj ocijenio je da je današnja presuda Specijalizovanih veća u Hagu bivšim komadantima OVK neprihvatljiva i nepravedna i da borba za pravdu mora da se nastavi u drugostepenom postupku.

„Albanci, gdje god da se nalazite, današnja odluka o osudi čelnika OVK je neprihvatljiva, nepravedna. OVK je vodila pravedan oslobodilački rat“, izjavio je Haradinaj.

On je pozvao da se borba za pravdu nastavi u drugostepenom postupku.

„Borba za pravdu mora da se nastavi, ovu bitku moramo da dobijemo u drugostepenom postupku. Ne u moje ime, ne u ime naroda Kosova, već za OVK“, poručio je Haradinaj.

Pozvao je građane Kosova i Albance gde god da su da nakon presude ne ugrožavaju imovinu niti živote ljudi.

Albanci na Kosovu, okupljeni na trgu u Prištini, uz suze i negodovanje su dočekali presudu komandatnima OVK-a. Više hiljada Albanaca pratilo je u centru Prištine organizovano prenos uživo izricanja presude četvorici vođa bivše OVK.

Odluke suda koje su se odnosile na odbacivanje odgovornosti optuženih okupljeni su propratili ovacijama, dok su na odluke koje su ih tretirale odgovornim reagovali negodovanjem.

Okupljeni su na odluke sudije uzvikivali imena optuženih i klicali bivšoj OVK, noseći zastave sa amblemom te organizacije i fotografije optuženih.

Oko zgrade vlade i skupštine u Prištini primjećene su pojačane snage policije.

Izborna lista „Studentska lista – studenti pobjeđuju“ večeras je predata Republičkoj izbornoj komisiji (RIK) u Beogradu.

Lista je predata u ime istoimene grupe građana, a potpise podrške studenti su u povorci donijeli od zgrade Rektorata do sjedišta RIK-a u Ulici kralja Milana.

Ispred sjedišta RIK-a dočekali su ih građani, kao i grupa bajkera.

Tokom prolaska kolone od zgrade Rektorata saobraćajna policija je obustavila saobraćaj. Skup je počeo oko 17 časova u blizini zgrade Rektorata, a prisutni su bili studenti i građani koji ih podržavaju.

Vučić kreće u predizbornu kampanju “kao običan građanin”

Predstavnica RIK-a kazala je da će u zakonskom roku odlučiti o validnosti predate dokumentacije i o tome obavijestiti podnosioce. Kazala je i da će sve što je potrebno u vezi s tim biti objavljeno na sajtu te komisije.

RIK ima zakonski rok od 48 časova da provjeri svu dokumentaciju i utvrdi da li je sve u skladu sa zakonom, nakon čega će lista biti proglašena.