Adem Jašari, čovjek kojeg institucije na Kosovu danas slave kao nacionalnog heroja, bio je jedan od začetnika oružanih albanskih formacija na Kosovu i jedna od ključnih figura u stvaranju  terorističke organizacije Oslobodilačke vojske Kosova (OVK). Njegov put od političkog i ilegalnog djelovanja, preko vojne obuke u Albaniji, do organizovanja naoružanih grupa i sukoba sa srpskom policijom završio se u martu 1998. godine, kada je poginuo tokom velike policijske operacije u Prekazu.

Jašari je rođen 28. novembra 1955. godine u Donjem Prekazu, na području Drenice. Prema biografskim podacima, bio je sin Šabana i Zahide Jašari, završio je srednju tehničku školu, a tokom osamdesetih uključio se u albanski nacionalni pokret. Učestvovao je u demonstracijama 1981. godine, a kasnije se sa bratom Hamеzom povezao sa ilegalnim albanskim organizacijama koje su se zalagale za odvajanje Kosova od tadašnje Jugoslavije.

Prelomni period u njegovoj biografiji nastupa početkom devedesetih. Jašari je 1991. godine otišao u Albaniju, gdje je sa drugim kosovskim Albancima prošao vojnu obuku. Izvori navode da su grupe dobrovoljaca obučavane u Albaniji sa namjerom stvaranja strukture sposobne za oružano djelovanje na Kosovu. Jašari se nalazio među pripadnicima jedne od tih grupa, a početkom decembra 1991. naoružani pripadnici vratili su se na Kosovo.

Đeljošaj: Svaki Albanac u srcu nosi svetu borbu OVK i legendarnog komandanta Adema Jašarija

Po povratku počinje period njegovog otvorenog sukoba sa državnim organima. Haški tribunal je u presudi u predmetu „Limaj i drugi“ utvrdio da su se u to vrijeme tajno formirale vojne formacije i da su Adem Jašari i naoružana politička formacija u Prekazu 1991. organizovali prvu oružanu akciju protiv srpske policije i vojnih snaga. Tribunal navodi i da su se tokom narednih godina veze između političkih i vojnih struktura učvršćivale, te da je na sastanku održanom u Prekazu 1993. godine Jašari predstavljao vojne formacije. Na tom sastanku definisane su buduće uloge političkih i vojnih struktura, a Tribunal ga povezuje sa formiranjem OVK.

Već 30. decembra 1991. bezbjednosne snage pokušale su da uhapse Jašarija u Prekazu. Njegova grupa pružila je otpor, a pokušaj hapšenja nije uspio. Prekaz će poslije toga postati jedno od najvažnijih uporišta naoružanih Albanaca u Drenici.

Tokom narednih godina Jašari je nastavio da djeluje protiv srpskih i jugoslovenskih državnih struktura. Prema biografskim izvorima, njegove mete bili su pripadnici policije i Vojske Jugoslavije. OVK je upravo tokom tog perioda iz male i tajne mreže postepeno prerastala u organizovaniju naoružanu formaciju.

Srpski izvori Jašarijevu grupu označavaju kao jednog od glavnih nosilaca terorističkih aktivnosti između 1992. i 1997. godine. Jašarijevu grupu povezuje i sa koordinisanim napadima 22. aprila 1996. godine na više lokacija, u kojima je, prema tom izvoru, pet osoba ubijeno, a još pet ranjeno.

Jašari je 1997. godine u odsustvu osuđen pred sudom u Prištini zbog terorizma. Srpske vlasti u tom trenutku više ga nijesu posmatrale samo kao pripadnika ilegalnog separatističkog pokreta, već kao jednog od vodećih ljudi naoružane strukture koja je izvodila napade na državne snage.

Početkom 1998. sukob je dodatno eskalirao. Policija je 22. januara pokušala da uhapsi Jašarija u njegovom kompleksu u Prekazu. On se tada nije nalazio u kući, dok su pripadnici njegove porodice i povezani borci pružili otpor. Policijske snage su se potom povukle.

Novi, mnogo ozbiljniji sukob uslijedio je krajem februara. U sukobima na području Drenice 28. februara 1998. poginula su četiri srpska policajca, dok su dvojica ranjena. Ti događaji predstavljali su neposrednu uvertiru u operaciju koja će nekoliko dana kasnije biti izvedena protiv Jašarija i njegove grupe.

Početkom marta policijske snage krenule su prema Prekazu. Cilj operacije bio je Jašari i naoružana grupa okupljena oko njega. Kompleks porodice Jašari opkoljen je 5. marta 1998. godine.

Prema zvaničnoj verziji događaja, od opkoljenih je zatraženo da se predaju, dok je ostalim osobama omogućeno da napuste kompleks. Prema toj verziji, Jašari i dio njegove grupe odbili su predaju i nastavili da pružaju oružani otpor policiji.

Borbe su trajale od 5. do 7. marta. Policijske snage imale su brojčanu i tehničku nadmoć, a Jašarijeva grupa ostala je opkoljena u porodičnom kompleksu. Tokom sukoba poginuli su Adem Jašari, njegov brat Hamез i drugi pripadnici njegove grupe, ali i veliki broj članova porodice Jašari, uključujući žene i djecu.

Time je praktično prestala da postoji grupa okupljena oko Jašarija u Prekazu. Adem Jašari poginuo je 7. marta 1998. godine, u 42. godini.

Međutim, operacija koja je trebalo da ukloni jednog od najvažnijih ljudi albanske oružane pobune proizvela je i suprotan politički efekat. Jašarijeva smrt postala je snažan mobilizacioni simbol za OVK, koja je tokom 1998. godine naglo povećala broj pripadnika i proširila svoje djelovanje.

Od čovjeka koji je prošao vojnu obuku u Albaniji, učestvovao u stvaranju ilegalnih naoružanih formacija i predvodio oružane akcije protiv državnih snaga, Jašari je nakon smrti u kosovsko-albanskom narativu pretvoren u simbol borbe za nezavisnost.

Upravo je taj dio njegove biografije važan kada se danas govori o gotovo potpunoj heroizaciji njegovog lika na Kosovu. Prije nego što je postao simbol i dobio status heroja, Adem Jašari bio je aktivni učesnik i organizator oružanog pokreta kao i osoba koja se smatra osnivačem terorističke organizacije OVK.