Priroda i društvo

Ekološka država zatrpana sa 348 “divljih deponija”

Konstatovano je da su u Glavnom gradu Podgorica registrovane 23 nelegalne deponije i osam u Gradskoj opštini Golubovci, sada opštini Zeta, ali da su sve sanirane.

U Crnoj Gori reciklaža još nije zaživjela. Razlog tome je što je prošle godine od 280.452 tone komunalnog otpada koji su sakupila komunalna preduzeća reciklirano svega 14,35 odsto, a u taj procenat se uračunavaju 4.732 tone papira, plastike, metala i stakla, te 23.000 tona sakupljene ambalaže od strane pravnih lica i 15.477 tona “zelenog” otpada.

To pokazuju podaci iz Izvještaja o sprovođenju Državnog plana upravljanja otpadom u Crnoj Gori za 2021. godinu, a ako bi se gledalo samo ono što se najčešće nalazi u prirodi na divljim deponijam, a to su papir, plastika, metal i staklo, nivo reciklaže tih materijala je svega 1,6 odsto. U izvještaju koji je verifikovala i Vlada navodi se da naša država i dalje ima veliki problem sa neuređenim odlagalištima otpada, a zvanično ih je popisano čak 348. Inače, Crna Gora je Ustavom definisana kao ekološka država, a samo Podgorica i Bar imaju sanitarne deponije, dok sve ostale opštine odlažu smeće na privremenim odlagalištima koja često izgledaju kao “divlje deponije”.

– Naslijeđeni nemaran odnos prema otpadu, manjak kulture življenja, oslikava se na svakom dijelu naše teritorije. Posledica toga je veliki broj neuređenih odlagališta, obično na vrlo vidnim mjestima, pored puteva na obalama rijeka. Uklanjanje i saniranje neuređenih odlagališta je u nadležnosti lokalnih samouprava, koje u najvećoj mjeri nemaju dovoljno kapaciteta u infrastrukturnom i kadrovskom smislu. Komunalna preduzeća ulažu napore na uklanjanju neuređenih odlagališta, ali se ne dugo zatim na istim lokacijama pojavljuju nove količine otpada, najčešće kabastog, zelenog i građevinskog tipa. U cilju rješavanja ovog problema u narednom periodu planira se sprovođenje niza aktivnosti u cilju efikasnijeg inspekcijskog nadzora (analiza broja i iznosa novčanih kazni u oblasti upravljanja otpadom, razmatranje uspostavljanja drugog modela inspekcijskog nadzora u odnosu na postojeći i drugo) – piše u vladinom izvještaju.

Konstatovano je da su u Glavnom gradu Podgorica registrovane 23 nelegalne deponije i osam u Gradskoj opštini Golubovci, sada opštini Zeta, ali da su sve sanirane.

– Glavni grad Podgorica ipmlementirao je aplikaciju preko interneta koja omogućava građanima da prijavljuju nelegalno odložen otpad na teritoriji Podgorice. Po prijavi i verifikaciji, komunalno preduzeće izlazi na teren i čisti nelegalno odložen otpad, a podnosiocu prijave šalje notifikaciju uz fotografiju očišćene lokacije. Vrijeme potrebno za realizaciju i odgovor na prijavu zavisi od vrste prijave, ali obično nije duži od dva do tri dana od dana podnošenja. Aplikacija i pravnim subjektima daje mogućnost registracije i podnošenja prijave, zahtjeva za sklapanje ugovora o besplatnom odvozu ambalažnog otpada, s tim da je opštinsko komunalno preduzeće i prije startovanja aplikacije sa velikim brojem subjekata sklopilo ugovore o besplatnom odvozu ambalažnog otpada, čime se u određenoj mjeri utiče na adekvatno upravljanje otpadom i odvojeno sakupljanje ove vrste otpada na prostoru Podgorice – ističe se u vladinom izvještaju.

Direktor Ekološkog poreta Ozon Aleksandar Perović ocijenio je za “Dan” da ovakav izvještaj u kontekstu poglavlja 27 jasno pokazuje ne samo da nema nikakvih pomaka, već se radi o sve haotičnijem stanju, pa vjeruje da ni oni koji zatvaraju oči pred problemima i diplomatskim pristupom ublažavaju činjenično stanje, a ovog puta neće moći, a da ne konstatuju problem.

– Izvještaj je krunski dokaz nesposobnosti sistema da unaprijedi postojeće, katastrofalno stanje u oblasti upravljanja otpadom i pravo je zastiđe za nadležne institucije, ali i za cjelokupno društvo. U ovom dokumentu, svako ko ga pročita, može potvrditi da su sve kritike koje upućujemo svih ovih godina možda i preblage, da tu više nema prostora za konstruktivne predloge, već samo za pozivanje na odgovornost onih koji ignorišu i obesmišljavaju zakone. Kada pogledate broj popisanih divljih depoonija, koji svakako nije tačan, jer u svakoj opštini ima još lokacija koje su opterećene nekontrolisanim odlaganjem različitih vrsta otpada, pa i opasnog, morate osjetiti gorčinu i razočaranje u sistem – izjavio je Perović.

Izvor: Dan

Sledeće

Prijave podnijelo 727 zviždača, u 48 slučajeva pronašli korupciju

Ne propustite

Uprava policije: Kružne lažni mejlovi, obrišite ih

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Priroda i društvo

Bazen crvenog mulja ulazi u proces sanacije

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine ulazi u proces eksproprijacije zemljišta na lokaciji bazena crvenog mulja i deponije čvrstog otpada Kombinata aluminijuma Podgorica (KAP), u skladu sa Odlukom Vlade Crne Gore iz januara 2026. godine, kojom je utvrđen javni interes za realizaciju projekta reforme upravljanja otpadom u Crnoj Gori i remedijacije ove lokacije.

Iz MDUP-a ističu da remedijacija predstavlja neophodnu mjeru za smanjenje postojećih i sprečavanje budućih ekoloških rizika, u skladu sa evropskim standardima i važećim zakonodavstvom Crne Gore.

“Izvještaj Centra za ekotoksikološka ispitivanja i stručni nalaz vještaka, obezbijeđeni na inicijativu Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, ukazuju na postojanje hemijskog opterećenja i značajnog dugoročnog potencijala ekološkog rizika, zbog čega je neophodno izvršiti sanaciju u formi preventivnog djelovanja i obezbijediti dugoročni monitoring”, kažu iz Ministarstva.

Poručuju da cilj ovog procesa nije samo sanacija postojećeg stanja, već i stvaranje uslova za buduće bezbjedno i održivo korišćenje zemljišta.

“Nakon remedijacije, prostor će biti moguće rekultivisati i planski privesti novim namjenama, čime se degradirani industrijski prostor može ponovo staviti u funkciju”, ističu iz tog resora.

Iz MDUP-a pojašnjavaju da je eksproprijacija u ovom slučaju pravni instrument za realizaciju javnog interesa i stvaranje uslova za sprovođenje mjera zaštite životne sredine i sanacije prostora.

“Ministarstvo će postupak sprovesti u skladu sa zakonom, uz puno poštovanje prava vlasnika nepokretnosti i svih propisanih procedura”, poručuju iz ministarstva i napominju da sanacija prostora KAP-a znači ne samo rješavanje postojećeg ekološkog opterećenja, već i stvaranje uslova da ovaj prostor u budućnosti ponovo dobije vrijednost i novu namjenu.

Priroda i društvo

Bolje sestre presušuju: Krivci šljunak ili klimatske promjene

Posljednjih godina izdašnost izvorišta Bolje sestre, koje snabdijeva regionalni vodovod za crnogorsko primorje, drastično je opala, sa nekadašnjih 2600 litara u sekundi na samo 265 litara po sekundi. Doskorašnji predsjednik odbora direktora regionalnog vodovoda Zoran Lakušić smatra da je do toga došlo najviše zbog nelegalnog iskopavanja šljunka u Morači, odnosno promjene koje su zbog toga nastale u koritu te rijeke, dok je hidrolog Mihajlo Burić izričit da su klimatske promjene najveći krivac za pad izdašnosti.

Regionalni vodovodni sistem sa izvorišta Bolje sestre građen je od 2007. do 2010. godine, kada je upuštena u rad njegova prva faza.

Sistem je projektovan tako da snabdijeva crnogorsko primorje najranije do 2030. godine. Međutim, posljednjih godina izdašnost je opala, sa nekadašnjih 2600 litara u sekundi na samo 265. Tekuće turističke sezone registrovane su nevolje u vodosnabdijevanju u Sutomoru, Kotoru, Svetom Stefanu, ali nije u potpunosti jasno da li je uzrok tome pad izdašnosti na tom izvorištu.

Doskorašnji predsjednik odbora direktora regionalnog vodovoda Zoran Lakušić smatra da najveći problem predstavlja nelegalno iskopavanje šljunka u koritu rijeke Morače.

“U tom cilju je 2023. godine izgrađena eksperimentalna privremena pješčana ustava na Morači. Rezultati istraživanja pokazali su da je podizanje nivoa vode u Morači izazvalo promjene i na Boljim sestrama, odnosno povećanje izdašnosti procijenjeno na 70 do 100 litara u sekundi. To je bilo veoma važno, jer je praktično potvrđena veza između vodnog režima Morače i izdašnosti izvorišta Bolje sestre”, ocijenio je Lakušić.

Profesor hidrologije Mihailo Burić izričit je da su klimatske promjene najveći, iako ne jedini krivac za pad izdašnosti izvorišta Bolje sestre.

“Iskopavanje šljunka ama baš nikakve veze nema sa problemom kapaciteta izvorišta. Desile su se da su temperature toliko velike da je sušni period veoma dug sa visokim temperaturama i da je povećana evapotranspiracija, odnosno ukupno isparavanje sa tla. Tako da sad se dešava, uskoro će tako biti, negdje je već i to tako, da pola vode ispari, a pola tek otiče u rijeke i u podzemlje”, mišljenja je Burić.

Lakušić naglašava da snabdijevanje crnogorskog primorja ne može da zavisi od samo jednog vodoizvorišta.

“Možda i najvažniji pravac bio obezbjeđivanje potpuno novih dodatnih količina vode putem filterskih postrojenja. Regionalni vodovod je još 2023. godine pokrenuo aktivnosti i pribavljao uslove za izgradnju mobilnog filterskog postrojenja kapaciteta oko 100 litara u sekundi. Dugoročna sigurnost mora da počiva na zaštićenom i revitalizovanom izvorištu Bolje sestre, dodatnim kapacitetima za prečišćavanje jezerske vode i snažnijem transportnom sistemu”, saopštio je on.

Profesor Burić poručuje da je rješenje za izvorište Bolje sestre produbljivanje, ali se, upozorava, mora voditi računa o tome da je taj izvor u krečnjaku, a ne u šljunku.
“Da se uđe duboko ispod nivoa podzemnih voda da bi se dobio kapacitet koji treba”, poručio je Burić.

Izvorište Bolje sestre UNESCO ubraja među 150 najvažnijih kraških izvora na svijetu.

Izvor: RTCG

Priroda i društvo

Podrška poljoprivrednicima – prvi put u Crnoj Gori isplaćuju se akcize za gorivo

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede saopštilo je danas da se kao podrška poljoprivrednicima – prvi put u Crnoj Gori isplaćuju akcize za gorivo.

“Kao što je ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Vladimir Joković ranije obećao i za šta se u proteklom periodu snažno zalagao, Ministarstvo nastavlja da ispunjava data obećanja i preduzima konkretne korake u pružanju podrške domaćim poljoprivrednim proizvođačima. Danas su zvanično upućene instrukcije Ministarstvu finansija za prvu isplatu povrata akciza na gorivo za 2025. godinu. Realizacijom ove mjere Ministarstvo potvrđuje odlučnost da kroz konkretne mjere Agrobudžeta pruži snažnu podršku poljoprivrednicima, stavljajući domaće proizvođače na prvo mjesto i štiteći interese domaće proizvodnje”, ističe se u saopštenju.

Iz Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede su dodali da će podršku ostvariti više od 9.335 poljoprivrednih proizvođača širom Crne Gore.

“Sredstva će biti na računima poljoprivrednika već početkom sljedeće sedmice. Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede nastavlja odgovorno i odlučno da sprovodi mjere podrške i ispunjava obećanja usmjerena ka unapređenju položaja domaćih poljoprivrednih proizvođača”, piše u saopštenju.