Inicijativa o povlačenju priznanja Kosova koju ponovo aktuelizuje Milan Knežević djeluje na prvi pogled kao snažna politička poruka, ali u suštini otvara niz nelogičnosti, kontradikcija i političkih paradoksa,  kako na regionalnom, tako i na unutrašnjem planu.

Prije svega, takva inicijativa zanemaruje realnost političkog života Srba na Kosovu. A ta realnost se zove Srpska lista. Ova politička organizacija, koja je prošla put od građanske inicijative (2013) do dominantne političke stranke među Srbima na Kosovu, aktivno učestvuje u institucijama kosovskog sistema: od lokalnih samouprava do parlamenta i vlade.

Ono što dodatno komplikuje narativ povlačenja priznanja Kosova jeste činjenica da Srpska lista uživa snažnu političku i logističku podršku iz Beograda, prije svega od Aleksandra Vučića i njegove Srpske napredne stranke. Drugim riječima, zvanična politika Srbije, iako ne priznaje nezavisnost Kosova aktivno učestvuje u političkom sistemu Kosova kroz Srpsku listu.

Tu dolazimo do ključne kontradikcije u Kneževićevoj inicijativi.

Ako je problem u priznanju Kosova kao države, kako onda nije problem učešće Srba u institucijama te iste države? Ako je Kosovo “takozvana država”, zašto je prihvatljivo da srpski politički predstavnici budu ministri, poslanici i potpredsjednici skupštine u tom sistemu?

Ova nedosljednost postaje još izraženija kada se Kneževićeva politika uporedi sa njegovim odnosom prema Beogradu. Naime, Knežević je nedavno javno podržao Aleksandra Vučića na lokalnim izborima u Srbiji. Time je implicitno podržao i ukupnu političku strategiju Srbije prema Kosovu, uključujući i djelovanje Srpske liste.

To otvara legitimnu dilemu:

• Da li Knežević ovom inicijativom zapravo kritikuje politiku Beograda i indirektno dovodi u pitanje legitimitet Srpske liste?
• Ili je riječ o političkom manevru usmjerenom ka biračkom tijelu, bez stvarne dosljednosti i strateške dubine?

Jer ako bi bio dosljedan, Knežević bi morao jasno reći da je i učešće Srpske liste u kosovskim institucijama sporno. Međutim, takav stav izostaje. Naprotiv, njegova ranija podrška Vučiću sugeriše da prihvata model “djelovanja iznutra” — odnosno borbe za interese Srba kroz institucije tkz.Kosova.

Zbog toga inicijativa o povlačenju priznanja u Crnoj Gori djeluje više kao politički signal nego kao realna politika. Ona ne nudi rješenje nijednog konkretnog problema: ni položaja Srba na Kosovu, ni regionalne stabilnosti, niti spoljnopolitičkog položaja Crne Gore.

Na kraju, postavlja se suštinsko pitanje smisla: ako i Srbija, koja najviše osporava kosovsku nezavisnost, učestvuje u tom sistemu kroz Srpsku listu, kakav bi efekat imalo povlačenje priznanja od strane Crne Gore?

Lider DNP-a Milan Knežević tvrdi da očekuje podršku od svojih koalicionih partnera, na čelu sa NSD-o, ali i od Pokreta Evropa sad na najavljenu inicijativu o povlačenju priznanja Kosova.

“Očekujem da će dati podršku ovoj našoj inicijativi. Podsjetiću vas da je prapočetak ove inicijative bio u Skupštini opštine Zeta, gdje vršimo vlast zajedno sa našim koalicionim partnerima iz Nove srpske demokratije i Pokreta za promjene. I tada je već bila formirana većina, ali smo nakon ulaska u Vladu i dogovora da kroz koalicioni sporazum ne potenciramo teme koje bi mogle da dijele društvo, a navodno je to bila jedna od tema, dogovorili se da kroz jedan razgovor i dijalog stvorimo institucionalne preduslove kako bi moglo da se normira i rješenje vezano za zastavu i za državljanstvo i da srpski jezik postane službeni”, kazao je Knežević za Euronews Montenegro.

Ali svakako, kaže, da “otvorimo pitanje oko priznanja takozvane države Kosovo, jer je i sam tadašnji premijer Duško Marković tada saopštio da je preko 75% građana bilo protiv priznanja takozvane države Kosovo.”

“Tako da će ta prva inicijativa biti sigurno u Skupštini opštine Zeta. Sinoć je održana sjednica odborničkog kluba u Zeti i vjerujem da ćemo dobiti podršku naših koalicionih partnera iz Nove srpske demokratije. Zatim ćemo krenuti sa svim lokalnim samoupravama i skupštinama gdje participiramo u vlasti da bi konačno završili sa rezolucijom u Skupštini Crne Gore u kojoj bi obavezali Vladu da povuče ovu odluku koja je donesena 2008. godine. Tako da, smatramo da se radi o jednoj kontinuiranoj principijelnoj politici koja nema nikakve veze ni sa kakvim predizbornim aktivnostima jer su izbori 2027. godine i da smo htjeli sa bilo čim da manipulišemo mogli smo to da uradimo u maju sljedeće godine, ali naprosto nakon odbijanja da se na dnevni red uvrsti naša inicijativa vezana za državne simbole i da trobojka postane narodna zastava normirana u zakonu, shvatili smo da premijer Spajić ne želi nikakav dogovor”, naveo je on.

,,Srbija u sve težoj ekonomskoj i socijalnoj situaciji, a takođe smo za ovih godini dana imali i ne samo disciplinovanje državnih univerziteta nego i stvaranje neke vrste paradržavnih univerziteta, poput Fakulteta srpskih studija u Nišu. Sve to govori da je izvršna vlast bez ikakve strategije“, naveo je za NIN politički konsultant Vladimir Dobrosavljević

Godinu dana kasnije: Macut bez rezultata, kriza sve dublja – Tako bi se mogla okarakterisati prva godina rada Vlade Srbije na čelu sa Đurom Macutom. Kada mu je prošlog proljeća predsjednik Srbije Aleksandar Vučić povjerio mandat za sastavljanje kabineta u Nemanjinoj, većina građana jedva da je znala o kome je riječ. Kao nestranačka ličnost, Macut je tada bio viđen kao neko ko bi mogao doprinijeti rješavanju duboke društveno-političke krize, koja je bila na svom vrhuncu. Međutim, takva očekivanja ostala su uglavnom neispunjena. Naprotiv, stanje u zemlji dodatno se pogoršalo, dok je Vlada, prema ocjenama poznavalaca prilika, sve više u sjenci samog Aleksandra Vučića.

Od tada, društveno-politička kriza se samo produbljuje, a Vučićev aparat sile na unutrašnjem planu protiv nezadovoljnih studenata i građana, te sve agesivnija i konfuznija retorika na međunarodnom planu, Macutovoj Vladi samo zadaju dodatne nevolje.

Povodom neslavnog ,,jubileja“ Macutove Vlade i trenutnog stanja u Srbiji, politički konsultant Vladimir Dobrosavljević kaže za NIN da je ovo u stvari “Vlada kontrole štete”, jer je vlast prethodno žrtvovala Vladu Miloša Vučevića zbog velikog pritiska i nezadovoljstva društva nakon tragedije u Novom Sadu.

,,Kao takva, ova Vlada nije ni napravljena da ima neki ozbiljan kapacitet i da vodi neku vrstu strateške politike, što se, na kraju krajeva, vidi po našim pozicioniranjima u spoljnopolitičkim okvirima, a povodom svih dešavanja na globalnom nivou, od sukoba SAD i Irana, događaja u Ukrajini, sukoba u Gazi… Vidimo gubljenje bilo kakve strateške spoljnopolitičke osobine i prepuštanje predsedniku države da vodi spoljnu politiku, kazao je Dobrosavljević.

S druge strane, kako konstatuje, ,,činjenica je i da je Srbija u sve težoj ekonomskoj i socijalnoj situaciji, a takođe smo za ovih godini dana imali i ne samo disciplinovanje državnih univerziteta nego i stvaranje neke vrste paradržavnih univerziteta, poput Fakulteta srpskih studija u Nišu. Sve to govori da je izvršna vlast bez ikakve strategije nego pokušava da koliko-toliko homogenizuje sopstvene redove i da pokaže, najpre sopstvenim biračima, da još uvek kontroliše stvari i da se pita za većinu procesa u ovoj državi”, poručuje Dobrosavljević.

Upitan koliko je realno da uskoro dođe do rekonstrukcije Vlade, pa onda i izbora krajem godine, Dobrosavljević kaže da će to zavisiti isključivo od procjena spoljnopoltičkih procesa koji utiču na naš prostor.

,,Evo sada smo u medijima od predstavnika vlasti, kao i po društvenim mrežama od ljudi bliskih režimu, videli zapanjujuće nervozne reakcije nakon izbora u Mađarskoj, koji i nisu baš toliko bitni, ali to dovoljno govori o jednoj vrsti zavisnosti režima od spoljnopolitičkih procesa i spoljnih faktora koji utiču na ove naše prostore. Odluka o izborima će zavisiti isključivo od toga”, smatra sagovornik NIN-a.