Zeta

Kako je 8. februar određen za Dan opštine Zeta?

Autor: Ranko Kovačević

Do 16. avgusta 2022. godine opština Zeta je bila gradska opština u okviru glavnog grada Podgorice, kao gradska opština Golubovci. Te, 2022. (16. avgusta) Zeta je postala nova opština, odvajanjem 15.305 hektara površine od Podgorice, a prema poslednjem popisu na ovom području živi 16.206 stanovnika.

Zeta je dobila status punopravne opštine, izmjenom više zakona u Skupštini Crne Gore. To je učinjeno na vanrednoj sjednici parlamenta voljom poslanika DPS-a, SD-a, SDP, URA, Bošnjačke stranke i albanskih partija.

Protiv su bili poslanici Demokratskog fronta i Demokrata .

Nova Opština Zeta dvije i po godine,nakon sticanja samostalnosti ima zavidan budžet od 14,7 miliona, sa prosječnom platom od 1.154eura, tako da ta lokalna samouprava, već 2,5 godine ,,sama sebe izdržava”.I to čini uspješno.

……………………………………………………………………………………

Neke datume i događaje ne treba objašnjavati. Kada kažemo 13. jul ili 19. decembar – zna se značenje i oslobodilačka simbolika tih datuma, pa uz njih ne treba pisati puni naziv – Dan ustanka crnogorskog naroda ili Dan oslobođenja Podgorice.

Ima takođe značajnih datuma iz naše istorije o kojima i dobro informisani pa i neki visokoobrazovani malo znaju. Istorijske knjige ih rijetko ili tek uzgred spominju, a s druge strane gotovo ništa nije učinjeno da u svakodnevnom životu budu primijećeni, nazivom ulice ili na neki drugi način. Jedan od takvih datuma je 27. januar ili po novom kalendaru 8. februar 1879. godine.

Pokušajte da se prisjetite – šta se u Podgorici i njenoj okolini dogodilo na taj dan, prije 147 godina? Tog 27. januara, odnosno 8. februara 1879. godine Podgorica i Zeta su, nakon Berlinskog kongresa, ponovo postale dio crnogorske države. Naime, 21. januara 1879. u Virpazaru je potpisan sporazum prema kojem je turska vojska napustila Podgoricu i okolinu, a crnogorska vojska je zaposjela. Time je okončana turska vlast na ovom području koja je započeta u 15-tom vijeku. Podgorica, a samim tim i Zeta, odnosno Golubovci, postali su dio Knjaževine Crne Gore.

U Državnom arhivu Crne Gore čuva se original tog dokumenta čiji je naslov: “Sporazum između crnogorskih i turskih komesara o evakuaciji i zaposijedanju teritorija u skadarskom vilajetu, na osnovu odredaba Berlinskog ugovora (1879.).“

Tim dokumentom je precizirano : “…27. januara otomanske trupe će već od sedam sati ujutro početi da napuštaju ušančeni logor Spuž-Podgorica, kao i ostale djelove koji mu pripadaju…”

I potom se objašnjava kako će odstupati turska vojska…U sporazumu je takođe navedeno da “stanovnicima, koji budu htjeli da se isele iz mjesta pripojenih Crnoj Gori, biće odobrene olakšice, kako u pogledu otuđenja njihovih dobara tako i u pogledu njihovog iseljenja…”

O tom važnom datumu i događajima iz godine u godinu saznajemo više već od 8. februara 2013, kada je prvi put obilježen Dan gradske opštine Golubovci.

Odluku o tome jednoglasno su donijeli odbornici Skupštine opštine Golubovci na sjednici ( neka i taj datum ostane zapisan) 24. oktobra 2012. godine na prijedlog komisije u sastavu: dr Jovan Kavarić (predsjednik ) i članovi: prof. dr Novica Vujošević, prof. Mihailo Majić, predsjednik Gradske opštine Dušan Radonjić i predsjednik Skupštine te lokalne samouprave Milenko Maraš.

Stručni konsultant komisije profesor dr Živko Andrijašević kaže da 27. januar, odnosno 8. februar 1879. označava ne samo oslobođenje od viševjekovne turske okupacije i dan kada su Golubovci (Zeta) vraćeni crnogorskoj državi, nego i početak administrativnog uređenja oblasti Zete u crnogorskoj državi i ustanovljenje prvih organa lokalne vlasti. „Obilježavanje tog datuma ne afirmiše bilo koje ideološko ili političko uvjerenje, niti može biti izvor bilo kakvih konfrotacija, već afirmacija univerzalnog ideala slobode (nacionalnog oslobođenja) i pripadnosti Zete državnom nasljeđu Crne Gore“, naglasio je Andrijašević.

Zbog tih vrijednosti i značaja, kada je Crna Gora opet dobila svoju Zetu, i odluka obilježavanja tog datuma kao Dana gradske opštine prihvaćena je jednoglasno. Dakle, svi prisutni na sjednici Skupštine kroz izjave predstavnika odborničkih klubova podržali su predloženi datum, tako da rasprave praktično i nije bilo, iako je komisija, za dan gradske opštine, bila predložolila još dva datuma iz istorije Zete:Prvi, 15. odnosno po novom kalendaru 28. jul 1904. kada su Golubovci imenovani za sjedište Zetske kapetanije i drugi, 27. jul 1945.godine, kada je u Golubovcima formiran Mjesni narodni odbor…

Naime, svi su se saglasili da 8. februar iz 1879. nije značajan samo zbog toga što se Zeta sastavila sa svojom matičnom državom nego što taj datum ima i dublju dimenziju i, kako neko zapisa, sadrži “ostavštinu za budućnost”. A ta “ostavština”, sadržana je u Proklamaciji koju je kralj Nikola, povodom prisajedinjenja, uputio narodu Podgorice i Zete:

“…Ovo prisajedinjenje, koje je stečeno mnogom dragocjenom krvlju naroda mojega i utvrđenog blagovoljenjem jevropskih sila, izvršeno je danas po prethodnom sporazumjenju mojem sa njegovim veličanstvom sultanom.

Od ovog časa vi postajete slobodni državljani crnogorski i sudovi i sve vlasti moje stupaju u život u mjestima vašim …”

I sljedeće riječi iz Proklamacije odražavaju suštinu odnosa u državi i tradiciju Crne Gore :

“Narode! Moja vojska koja je danas zamijenila dosadašnju posadu carsku, dolazi k vama, kao braći svojoj , veselo s bratskom ljubavlju i oduševljenjem.

Njezina će dužnost uvijek biti , da vam čuva mir i red u kojem ćete najbolje otpočinuti i s pomoću božjom, na korist svoju, opet se prihvatiti svojih poslova i rada, da vam procvjeta svako blagostanje. Svi pazari i putevi otvoreni su od danas i svaki je na njima slobodan siguran za sebe i svoje imanje, kao u kući svojoj…”

I danas, kada sve snage upiremo da sustignemo Evropu, neke od njenih savremenih dostignuća, ugrađeni su u temelje, Berlinskim kongresom, uspostavljene države i te društvene vrijednosti sadržane su u amanetu crnogorskog suverena da na ovim prostorima svi žive u miru i ljubavi –“sve tri vjere…“

“Muhamedanci! Vas neće dijeltiti vjera od našijeh pravoslavnijeh i katoličkijeh sudržavljana. Svi skupa uživaćete jednaku i istu ljubav Moju, jednaku i istu pravicu zakona mojijeh. Svaki je slobodan u svojoj vjeri , u svojim dobrim običajima, u svom radu ..”

Poruke kralja Nikole prihvaćene, a ona s kraja proklamacije:

”Narode! prioni oko rada…” posebno se primila u Zeti. Taj kraj poznat je po radišnim ljudima koji su unazad deceniju – dvije, glavnu zaradu sticali baveći se zemljoradnjom i kako mnogi od njih kažu “novac su vadili iz zemlje“.

Danas je u Zeti sve više pogona male privrede, a kada je riječ o poljoprivredi – proizvodnja je sve savremenija …I dok stariji rade i grade, u četiri osnovne škole I jednoj srednjoj ,stasava oko 2000 mladih, koji će biti nova snaga za preporod Zete. O tome se posebno govori svakog 8. februara. Taj skoro zaboravljeni datum iz 1879. u narodno pamćenje vraća se kao Dan opštine . To je i prilika da se Nagradom „8. februar“ afirmišu rad i stvaralaštvo pojedinaca i kolektiva iz tog kraja.Tako će biti I ovog Osmog februara 2026.

(Mišljenja i stavovi kolumnista nisu nužno stavovi redakcije portala Zeta)

Sledeće

Asanović: Pečat bez papira, građevinska inspekcija bez rješenja o zabrani izvođenja radova

Ne propustite

U februaru druga Raštanijada u Zeti

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Zeta

Opština Zeta traži od Vlade nesmetan javni prevoz putnika između Zete i Podgorice

Opština Zeta uputila je apel Vladi, Ministarstvu saobraćaja i Skupštini Crne Gore da bez daljeg odlaganja iniciraju izmjene Zakona o prevozu u drumskom saobraćaju, kako bi se omogućio nesmetan javni prevoz putnika između Zete i Podgorice.

“Postojeće zakonsko rješenje u praksi stvara ozbiljne probleme građanima Zete koji svakodnevno putuju u Podgoricu zbog posla, škole, fakulteta, zdravstvenih i drugih obaveza. Oni su primorani da na Ćemovskom polju, praktično na administrativnoj granici dvije opštine, presijedaju iz jednog autobusa u drugi”, saopštavaju iz Sekretarijata za uređenje prostora, zaštitu životne sredine i saobraćaj Opštine Zeta.

Posebno ukazuju na nedosljednost u primjeni postojećih pravila.

“Dok autobusi iz Podgorice ne mogu nastaviti prevoz prema Golubovcima, Matagužima i drugim naseljima u Zeti, podgorički javni prevoz već saobraća do Botuna, koji takođe pripada opštini Zeta. Ako je takav model moguć za jedno zetsko naselje, opravdano je pitanje zbog čega nije moguć i za ostala”, navode iz Sekretarijata.

Kako dodaju, Opština Zeta u potpunosti podržava inicijativu više od hiljadu građana Zete koji su potpisali peticiju za poboljšanje organizacije đačkog autobuskog prevoza i uvođenje direktnih i adekvatnih linija do Podgorice. Ovakav odziv, ističu, jasno pokazuje da se ne radi o pojedinačnom zahtjevu, već o stvarnoj i svakodnevnoj potrebi velikog broja građana.

Pozdravljaju najavu ministra saobraćaja Radoša Zečevića da će biti inicirane izmjene Zakona radi rješavanja problema prevoza između prirodno povezanih opština i očekuju da ova najava što prije preraste u konkretnu zakonodavnu inicijativu.

“Administrativna granica ne smije biti prepreka normalnom životu građana. Zato apelujemo na nadležne državne institucije i Skupštinu Crne Gore da što prije obezbijede zakonski okvir koji će omogućiti direktan prevoz, bez presijedanja i pravne nesigurnosti za prevoznike. Takvo rješenje mora biti u interesu svih građana i omogućiti nesmetano kretanje u oba pravca – kako građanima Zete koji svakodnevno putuju u glavni grad, tako i građanima Podgorice koji dolaze u Zetu. Propisi treba da služe građanima i njihovim potrebama, a ne da građani svakodnevni život prilagođavaju administrativnim granicama”, zaključuju iz Sekretarijata za uređenje prostora, zaštitu životne sredine i saobraćaj Opštine Zeta.

Zeta

Preko hiljadu građana Zete potpisalo za direktne autobuse Podgorica – Zeta

Preko hiljadu građana Zete potpisalo je peticiju kojom se traži da se poboljša organizacija đačkog autobuskog prevoza, odnosno uvedu direktne i adekvatne linije do Podgorice.

Gordana Popović iz Balabana i Ivana Mijović sa Trešnjice, koje su organizovale prikupljanje potpisa, kažu da traže konkretne mjere da se djeci iz Zete obezbijedi da bezbjedno putuju do Podgorice, da ne kasne na nastavu i da se u prikladno vrijeme vrate kući.

“Naša djeca imaju pravo na bezbjedan, pouzdan i dostupan prevoz kako bi nesmetano mogli da funkcionišu i grade sebi budućnost”, navodi se u peticiji.

Potpisnici peticije navode da su njihova djeca „pothranjena nebrigom“. Kaže da se ovaj problem vuče od prošle godine, da na putu do podgoričkih škola i prilikom povratka kući moraju da presijedaju iz jednog autobusa u drugi, a pojedini da mijenjaju i po tri.

“Kašnjenje na časove, dolazak kući u nevakat, mokri, smrznuti, izloženi čekanju na Ćemovskom polju po nevremenu, samo su neki od problema koje trpe naša djeca”, navodi se u peticiji.

Gordana Popović rekla je da su prikupili preko 1.000 potpisa građana za direktnu liniju Zeta – Podgorica.

“Potpise smo prikupili na nivou cijele Zete. Peticiju je poslata Sekretarijatu za saobraćaj Opštine Zeta, Glavnom gradu- kabinetu gradonačelnika Saše Mujovića i zamjeniku gradonačelnika, Ministarstvu prosvjete, kabinetu predsjednika Vlade Milojku Spajiću i Putevima”, ističe Popović.

Ona se nada pozitivnim odgovorima.

“Prošle godine, u prvom polugodištu, vozio je prevoznik Bulatović. Plaćala se mjesečna karta i od toga ne bježimo. Sada nam dijete iz kuće kreće u 11:45 sati, a prije 20 sati ne dođe kući”, rekla je Popović.

Popović kaže da je apsolutno ne zanimaju granice između opština, već da se djeci obezbijedi đački prevoz.

“Ovo još dok na lijepo vrijeme i nekako funkcioniše, ali me zanima kako će djeca po kiši i vjetru. Od Opštine Zeta smo pokušavali mnogo puta da dođemo do informacije zašto je ovo ovako i hoće li biti pomaka. Prošle godine nam je govoreno da je samo privremeno,ali čini mi se da se to pretvara u stalno. I onda kažu prevoz je besplatan. Nije besplatan jer ako moje dijete dolazi u 20 sati uveče kući, mora mu se minimum deset eura dati za taj dan”, kaže Popović.

Ona ističe da se nadležni nemaju što pozivati na to da je zakon takav kakav jeste, jer se on uvijek može promijeniti.

“Kao sve zakone koji su njima u interesu što mijenjaju mogu i ovaj. Gradonačelnik Podgorice Saša Mujović obezbijedio je podgoričkoj djeci prevoz do srednje škole u Zeti. Čija su briga zetska djeca, pitam se”, ističe Popović.

Popović kaže da joj nije jasno kako podgorički autobus može voziti u Botun ako se Zakon o drumskom saobraćaju odnosi na sve podjednako.

“Koliko znam Botun je u Zeti. Kako se vozi direktna linija za Botun? Zahvaljujući kolektoru, jasno je. Sve je to politika i svima nam je jasno, ali nam smeta što se to radi preko leđa djece. Znači zakon može da se krši kada su u pitanju botunska djeca, ali kada su đaci iz Balabana, Gostilja, Golubovaca, Vukovaca ne može. Treba li da kažemo našoj djeci da idu za Botun i da tamo sjednu u autobus da se voze do škole”, kaže Popović.

Popović objašnjava da njeno dijete do Elektro škole promijeni tri autobusa.

“Vozi se od Zete do Ćemovskog polja, tu presijeda i ide do Gintaša, a odatle opet autobusom preko Morače. Da krene u Beograd ušao bi u jedan autobus i iz istog izašao tamo. Đaci mijenjaju tri autobusa na bukvalno 15 kilometara. Na svakih pet kilometara izlaze iz autobusa”, ističe Popović.

Ivana Mijović sa Trešnjice ogorčena je kako je prevoz organizovan. Istakla je da se zbog tog nezadovoljstva ranije obraćala Opštini, te da joj je tada rečeno da imaju strpljenja i da će se sve riješiti.

“Ne razumijem da ne postoji saradnja između dvije opštine. Dijete mi je završilo prvi razred Medicinske škole i očekivala sam da će se sada, kada kreće u drugi, nešto biti bolje. Međutim, niko ništa. Profesori u početku nijesu imali razumijevanja za djecu i nije im se pravdalo kašnjenje pa smo bili primorani da ih vozimo. Kasnije su usvojili to da su djeca iz Zete i Tuzi putnici i pravdanje časova je omogućeno. Sad moje dijete kreće u 5:50 sati sa Trešnjice, do Ćemovskog polja i tu prelazi u drugi autobus i izlazi kod Gintaša, odakle ide pješke do Medicinske škole. Zamislite da još prevoz nije besplatan koliko bi sve ovo koštalo. Međutim, besplatan prevoz ne znači dostupan. Radije ću ga i platiti, ali da znamo da ga ima”, rekla je Mijović.

Izvor: Dan

Zeta

Gradski autobusi Podgorice mogu u Botun, ali ne i u Golubovce

Kada je u pitanju javni prevoz putnika između Zete i Podgorice Zakon o drumskom saobraćaju se očigledno selektivno primjenjuje.

Tako ako putnici putuju iz Podgorice do Golubovaca, Mataguža, Bistrica ili nekog drugog zetskog naselja moraju da presijadu na Ćemovskom polju, zamišljenoj granici, u drugi autobus koji vozi kroz Zetu, ali to ne važi za Botun. U ovo zetsko naselje podgorički autobusi saobraćaju mimo granica i niko ne pokreće pitanje kako je to moguće s obzirom na to da su u pitanju dvije opštine.

Ministar za saobraćaj Radoš Zečević rekao je za „Dan“ da će se nastojati da promijene Zakon o drumskom saobraćaju, kako bi se propis uskladio sa potrebama građana.

“Zbog prirodno naslonjenih opština, kao što su Zeta – Podgorica, Tuzi – Podgorica, Danilovgrad – Podgorica Zakon o drumskom saobraćaju se mora promijeniti u smislu da prevoznik, recimo iz Podgorice može saobraćati kroz Zetu ili Tuzi bez ikakvih problema. To su nekada bile podgoričke gradske opštine, sem Danilovgrada, tako da treba pružati usluge građanima onako kako njima odgovara. Tu samo treba promijeniti odredbu koja to omogućava, jer ovako je ljudima komplikovan život, a ova ideja im pojednostavljuje i olakšava obavljanje svakodnevnih obaveza. Ako smo nekada imali iste podgoričke tablice onda na tom fonu može da funkcioniše i ova vrsta usluge, jer presijedanje iz autobusa u autobus nije jednostavno, a konstantna je i prijetnja inspektorima za saobraćaj da će isključivati autobuse jer se krši zakon. Da se ne bi zakon kršio promijenićemo ga. On treba da služi građanima, a ne da bude sam za sebe “, rekao je Zečević.

Kakvo će biti novo rješenje Zečević nije mogao da precizira.

“Bitno je da se prekine sa presijedanjem. Čiji će autobusi biti manje je važno. Vjerovatno će biti podgorički jer Zeta nema razvijeno preduzeće. Ovo gdje se trenutno presijeda je zamišljena linija razgraničenja. Ono u suštini nije bilo ni sa Zetom, a ni sa Tuzima. Recimo podgorički autobusi voze u Botun, a on pripada Zeti. Već se tu krši princip. Ako kršiš princip za Botun, zašto onda ovamo isto ne bi moglo tako da funkcioniše i da se ljudima olakša. Tu jedino mogu da budu problemi neke direktve, ali nijesam siguran da može i to. Ako te direktive ne postoje za Botun zašto bi postojale recimo za Golubovce. Pokušačemo da to uredimo”, kaže Zečević.

Zečević kaže da proceduru promjene zakona ne može pokrenuti prije oktobra – novembra.

“Biće u dogledno vrijeme. Ne mogu precizirati tačno kada, ali očekujem oktobar i novembar. Jednostavno imamo praktične probleme. Ljudi imaju problem da se prebace do Zete ili iz Zete. Trudiću se da to bude što prije”, kaže Zečević.

Izvor: Dan