Priroda i društvo

Afrička kuga svinja širi se Evropom, cijene svinjskog mesa rastu

izvor: gaonconnection.com

Epidemija afričke kuge svinja zahvatila je Evropu i Aziju, sa alarmantnim brojem žarišta u raznim zemljama. Iako ova virusna bolest nije opasna po zdravlje ljudi, predstavlja fatalnu pretnju za domaće i divlje svinje, što zahtjeva hitne mere u cilju sprečavanja daljeg širenja. Obolele svinje moraju biti eutanazirane kako bi se suzbilo širenje bolesti, što dovodi do velikih gubitaka u svinjarskom sektoru.

Ukoliko čovek, pa i životinje poput psa ili mačke slučajno pojedu meso koje je zaraženo, neće im se ništa desiti.

Do 27. jula 2023. godine, u Srbiji je potvrđeno 1.569 slučajeva afričke kuge svinja na više od hiljadu gazdinstava širom zemlje. Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede je saopštilo da je skoro 18.000 svinja eutanazirano iz poljoprivrednih gazdinstava sa registrovanom bolešću.

Afrička kuga svinja se takođe proširila na druge evropske zemlje, uključujući Rumuniju, Bosnu i Hercegovinu, Hrvatsku, Nemačku, Italiju, Grčku i Severnu Makedoniju. Divlje svinje u Mađarskoj, Bugarskoj, Slovačkoj i Češkoj takođe su pogođene bolešću, sa velikim brojem žarišta.

Afrička kuga svinja trenutno predstavlja najveću prijetnju sektoru svinjarstva Crne Gore i populaciji divljih svinja. Pored Afrike i Evrope, bolest je buknula i u Aziji i Australiji. Sjedinjene Američke Države nikada se nisu suočile sa afričkom svinjskom kugom, postoje jasne procedure i kontrole mesa koje vlasti zahtevaju prilikom uvoza kako bi se sprečilo unošenje bolesti na teritoriju zemlje.

Bolest se brzo razvija, a svinje mogu umreti za nekoliko dana nakon infekcije, sa smrtnošću koja može dostići 100%, prema podacima Svetske organizacije za zdravlje životinja (OIE). Simptomi uključuju gubitak apetita, potištenost, visoku telesnu temperaturu, krvarenje po koži, krvavi proliv, pobačaje, otežano disanje, kašalj i povraćanje. Prepoznavanje simptoma je važno, ali klinička slika je kompleksna i nespecifična.

Iako afrička kuga svinja nije štetna za ljude, predstavlja veliku opasnost za sektor svinjarstva. Veliki broj eutanaziranih svinja i smanjenje broja krmača u Evropi, uključujući Srbiju, dovelo je do problema u proizvodnji svinjskog mesa. Povećanje cijene svinjskog mesa postalo je evidentno.

Da bi se sprečilo dalje širenje bolesti, farmeri i uzgajivači moraju preduzeti biosigurnosne mere, koje su u kategoriji preventivnih mera. To uključuje izbegavanje direktnog kontakta sa svinjama iz drugih dvorišta, ograničavanje pristupa stranim licima u oblastima gde se nalaze svinje, postavljanje dezinfekcionih barijera na ulazima, presvlačenje pri ulasku u obor i korišćenje koncentrovane hrane za ishranu svinja.

Afrička kuga svinja ostaje veliki izazov za sektor svinjarstva u Evropi i Aziji, zahtevajući hitne mere suzbijanja i kontrole širenja bolesti kako bi se zaštitile domaće i divlje svinje.

Sledeće

Eko fond raspisao konkurs za projekte uklanjanja otpada odbačenog u životnu sredinu

Ne propustite

Za spremanje jednog đaka najmanje 200 eura

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Priroda i društvo

Podnijeto preko 85.000 zahtjeva za legalizaciju, u Zeti legalizovana samo dva objekta

U Crnoj Gori je od početka procesa legalizacije (2018. godine) do juna ove godine podnijet 85.741 zahtjev za legalizaciju bespravno sagrađanih objekata, dok su u istom periodu legalizovana svega 4.363 nelegalno izgrađena objekta, pokazuju podaci koje je “Danu” dostavilo Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine.

Tokom 10 mjeseci primjene novog Zakona o legalizaciji bespravnih objekata, koji je stupio na snagu 14. avgusta 2025. godine, lokalnim upravama i Upravi za legalizaciju bespravnih objekata podnijeto je ukupno 10.819 zahtjeva za legalizaciju.

“Novi Zakon o legalizaciji bespravnih objekata stupio je na snagu 14. avgusta 2025. godine. Prema posljednjim podacima koje je ovo ministarstvo dobilo od nadležnih organa lokalne uprave i od Uprave za legalizaciju bespravnih objekata, od početka stupanja na snagu novog Zakona o legalizaciji do juna ove godine predato je 10.819 zahtjeva za legalizaciju bespravnih objekata, a od toga su 724 zahtjeva za objekte preko 500 metara kvadratnih. U ukupnom iznosu od decembra 2025. godine, nakon dobijenih podataka, urađena je analiza koja je pokazala da je broj podnijetih zahtijeva do juna ove godine po opštinama uvećan za 15.086 novoprijavljenih objekata i u ovom trenutku iznosi 85.741 od početka primjene Zakona o planiranju prostora i izgradnji objekata (2018. godine). Takođe, i broj donijetih rješenja o legalizaciji za isti period uvećan je za 530 i ukupno iznosi 4.363”, kazali su iz Ministarstva prostornog planiranja.

Prema posljednjim podacima kojima raspolaže taj resor, Glavni grad Podgorica ima najviše legalizovanih objekata – 711, a slijede Nikšić – 479, Bijelo Polje – 389, Danilovgrad – 295 i Žabljak – 285. Najmanje legalizovanih objekata je u Zeta – dva, Petnjici – tri i Šavniku – šest.

“Kada govorimo o dinamici legalizacije, možemo reći da smo zadovoljni pravcem u kojem se proces kreće. U tom pravcu ide i podatak o preko 19.000 zahtjeva za upis bespravnih objekata u list nepokretnosti, što je preduslov da bi se donijelo rješenje o legalizaciji nekog bespravnog objekta”, navode iz resora kojim rukovodi ministar Slaven Radunović.

Naglašavaju da je novi Zakon o legalizaciji bespravnih objekata donio drugačiji i efikasniji sistem.

“Jasnije su podijeljene nadležnosti – objekti do 500 kvadratnih metara ostali su u nadležnosti lokalnih samouprava, dok je za objekte preko 500 kvadratnih metara uspostavljena posebna Uprava za legalizaciju bespravnih objekata. Time smo stvorili institucionalne pretpostavke da se proces ubrza i da se složeniji predmeti rješavaju sistemski, a ne da budu dodatno opterećenje postojećim kapacitetima”, smatraju u tom vladinom resoru.

Priroda i društvo

Za napad na nastavnika predviđena kazna zatvora do četiri godine

Ako neko nastavniku nanese lakšu tjelesnu povredu ili mu zdravlje lako naruši, kazniće se kaznom zatvora od šest mjeseci do dvije godine. Ako mu neko nanese povredu oružjem, opasnim oruđem ili drugim sredstvom kazniće se zatvorom od tri mjeseca do četiri godine.

To, pored ostalog, proističe iz izmijenjenog Krivičnog zakonika koji je ove sedmice usvojen u Skupštini Crne Gore. Tim aktom je precizirano da se posao lica koja obavljaju obrazovno-vaspitne djelatnosti tretiraju od javnog značaja. Kazne zatvora su propisane i u slučaju teškog govora mržnje.

Vlada je još 2024. godine usvojila informaciju o potrebi sagledavanja mogućnosti uvođenja posebnog krivičnog djela napada na lica koja rade u oblasti obrazovanja i vaspitanja. Tada se izvršna vlast pozivala na istraživanja koja su upozoravala da je svaki četvrti zaposleni u prosvjeti doživio neku vrstu nasilja, bilo verbalnog ili fizičkog. Pobjeda je ove godine pisala i o slučaju nastavnice, koja predaje u jednoj školi u Crnoj Gori, a bila je žrtva neprimjerenog ponašanja roditelja učenika. Roditelj je došao u školu da je vrijeđa, omalovažava, a kasnije je zaprijetio da će da je – ubije. Prijetnje je upućivao i njenoj porodici. Ova prosvjetna radnica rekla je tada Pobjedi da nije zadovoljna kako su je institucije zaštitile, jer se nije osjećala sigurno, pa je morala da angažuje – privatno obezbjeđenje.

Državni sekretar u Ministarstvu pravde Sergej Sekulović kazao je juče Pobjedi da se kroz izmjene Krivičnog zakonika u značenju izraza proširila definicija poslova od javnog značaja u koji su sada uvrštena i lica koja obavljaju obrazovno-vaspitne djelatnosti, što znači da će nastavnici biti snažnije zaštićeni.

Ove sedmice je ministarka prosvjete, nauke i inovacija Anđela Jakšić- Stojanović saopštila da je usvajanjem Zakona o izmjenama i dopunama Krivičnog zakonika Crne Gore napravljen važan korak u jačanju zaštite nastavničke profesije. Ona je zahvalila ministru pravde Bojanu Božoviću što je uvažio inicijativu resora kojim rukovodi da se nastavničko zanimanje u tom zakonu prepozna kao djelatnost od javnog značaja i da nastavnici na taj način dobiju adekvatnu zaštitu. Ukazala je na važnost što se ovim zajedničkim korakom ne štite samo nastavnici, već da potvrđuju koliko je njihova uloga važna za društvo. Poručila je da nastavnička profesija mora imati mjesto, poštovanje i zaštitu koje joj pripadaju.

“To je odgovornost koju kao društvo dugujemo onima koji svakodnevno oblikuju znanje, vrijednosti i budućnost naših generacija”, zaključila je ministarka.

Iz Vlade je ranije poručivano da je neophodno raditi na osnaživanju položaja nastavnika u društvu, između ostalog, i kroz pružanje krivično pravne zaštite u toku obavljanja obrazovno-vaspitnog rada, odnosno u vezi sa poslovima koje obavljaju prosvjetni radnici.

Priroda i društvo

Istraživanje CeMI-ja: Jelena Borovinić Bojović među najčešće targetiranim političarkama

Novo istraživanje Centra za monitoring i istraživanje (CeMI) pokazuje da su žene u crnogorskoj politici i dalje često izložene mizoginim i rodno zasnovanim napadima u online prostoru. Analizirano je više od 16.000 komentara na tekstove objavljene tokom 2024. i 2025. godine na portalima Vijesti, Analitika, CdM, In4s i Pobjeda.

Među političarkama koje su izazvale generalno najviše reakcija publike posebno se izdvaja Jelena Borovinić Bojović, na koju se odnosilo čak 19 odsto svih analiziranih komentara. Slijede Vesna Bratić sa 11 odsto, Zdenka Popović i Aleksandra Vuković Kuč sa po 10 odsto.

Borovinić Bojović je istovremeno bila i jedna od najčešćih meta mizoginih komentara. Oko 18 odsto svih evidentiranih mizoginih komentara odnosilo se na nju, dok je nešto veći udio zabilježen kod Jelene Nedović.

Podaci pokazuju da je Borovinić Bojović među dvije najčešće mete takvih komentara bila na četiri od pet analiziranih portala. Na Pobjedi se na nju odnosilo 28 odsto mizoginih komentara, na Analitici 22 odsto, na CdM-u 21 odsto, a na Vijestima 15 odsto.

Autori istraživanja napominju na obrazac u kome se političko i ideološko neslaganje sa ženama često dodatno pretvara u rodno zasnovanu diskreditaciju, pa se umjesto njihovih stavova i rada komentarišu izgled, privatni život, inteligencija ili sposobnost da obavljaju javne funkcije.

Važno je naglasiti da ovo istraživanje ne mjeri popularnost političarki niti stav ukupnog javnog mnjenja, već da nalazi istraživanja prije svega govore o karakteru online političke komunikacije i pritisku kojem su izložene javno vidljive žene.

Istraživanje pokazuje i da politička funkcija i javna pozicija ne štite žene od rodno zasnovanih napada i da žene u politici, ni kada zauzimaju važne javne funkcije, nijesu pošteđene obrazaca diskriminacije i mizoginije koji i dalje postoje u javnom prostoru.