Ekonomija

Deficit budžeta niži 140 miliona od plana

Kumulativni budžetski deficit za prvih devet mjeseci ove godine iznosio je 36 miliona eura ili 0,7 odsto bruto domaćeg proizvoda (BDP) i niži je od plana 140,1 milion, odnosno 79,6 odsto, zbog usporene realizacije javnih nabavki.

“U odnosu na isti period prošle godine, budžetski deficit je niži 29,3 miliona eura, odnosno 44,9 odsto”, pokazali su podaci Ministarstva finansija o izvršenju budžeta za prvih devet mjeseci.

Iz Ministarstva su kazali da je u septembru ostvaren budžetski deficit od 26,5 miliona eura, odnosno 0,5 odsto BDP-a, što je 16 miliona više od plana.

Prema podacima tog Vladinog resora, prihodi budžeta su za prvih devet mjeseci ove godine iznosili 1,46 milijardi eura ili 27,5 odsto procijenjenog BDP-a i veći su 114,9 miliona ili 8,5 odsto u odnosu na isti prošlogodišnji period, dok su u odnosu na planirane veći 69,6 miliona ili pet odsto.

Prihodi za devet mjeseci 2022. veći za devet odsto

“Prihodi za devet mjeseci su veći i u odnosu na uporedni period 2019. godine, 121,1 milion eura ili 9,1 odsto”, precizira se u izvještaju.

Kako se dodaje, trend dobre naplate po osnovu poreza na dodatu vrijednost (PDV) je nastavljen.

“Prihodi od PDV-a su veći u odnosu na planirane i to 127,7 miliona eura ili 23,8 odsto, dok su u odnosu na devet mjeseci prošle godine veći 171,6 miliona ili 34,8 odsto”, dodaje se u dokumentu.

Kategorija poreza na dobit pravnih lica takođe bilježi značajan rast u poređenju sa planom u iznosu od 5,1 milion eura ili 6,6 odsto što je, pored dobrih rezultata iz poslovne prošle godine, pokazatelj i visokog stepena poreske discipline.

U odnosu na prethodnu godinu, prihodi po ovom osnovu veći su 12,1 milion eura ili 17,3 odsto.

Takođe, prihodi od poreza na međunarodnu trgovinu i transakcije su veći u odnosu na planirane 6,6 miliona eura ili 29,4 odsto, kao rezultat rasta uvoza.

Prihodi od akciza manji za 12 miliona eura u odnosu na plan

“Za devet mjeseci ove godine prihodi od akciza su manji 12 miliona eura ili šest odsto u odnosu na plan, kao posljedica umanjenja akciza na promet bezolovnog benzina i gasnih ulja koja je u primjeni od maja ove godine”, navodi se u izvještaju.

Ova kategorija prihoda bilježi rast od 6,9 miliona eura ili 3,8 odsto u odnosu na devet mjeseci prošle godine.

Podaci Ministarstva pokazuju da je niža realizacija u odnosu na plan, u iznosu od 31 milion eura ili 32,3 odsto, zabilježena kod prihoda po osnovu poreza na dohodak fizičkih lica.

Kod ove kategorije prihoda u narednom periodu očekuje se priliv po osnovu reprograma poreskih potraživanja, koji je već počeo u septembru ove godine.

“Takođe, kategorija doprinosa ostvarena je na nešto nižem nivou od planiranog, za 19,1 milion eura ili 5,9 odsto, kao i u odnosu na prethodnu godinu, za 69 miliona eura ili 18,3 odsto, a kao rezultat ukidanja doprinosa za zdravstveno osiguranje. Takođe, i kod ove kategorije prihoda se u narednom periodu očekuju efekti po osnovu reprograma poreskih potraživanja”, napominje se u izvještaju.

Prema podacima Ministarstva, prihodi budžeta su u septembru ove godine iznosili 175,6 miliona eura, što je više od plana 2,3 miliona ili 1,3 odsto. Takođe, u odnosu na isti prošlogodišnji period, prihodi budžeta veći su 3,5 miliona eura ili 2,1 odsto.

Prihodi od naknada u septembru veći su u odnosu na plan 3,3 miliona, kao i u odnosu na isti period prošle godine 5,2 miliona, a po osnovu uplate u vezi sa istraživanjem nafte i gasa.

“Prihodi od akciza u septembru bilježe nižu realizaciju u odnosu na isti mjesec prošle godine u iznosu od pet miliona ili 17,3 odsto, kao posljedica umanjenja akcize na promet bezolovnog benzina i gasnih ulja, ali i usljed uračunatih, a nerealizovanih efekata po osnovu markiranja goriva”, dodaje se u izvještaju.

Izdaci budžeta su za prvih devet mjeseci ove godine iznosili skoro 1,5 milijardi eura, ili 28,2 odsto procijenjenog BDP-a i u odnosu na planirane niži su 70,5 miliona ili 4,5 odsto.

U odnosu na posmatrani period prošle godine, izdaci su viši 85,6 miliona, odnosno 6,1 odsto.

“U strukturi ukupne potrošnje, izdaci u okviru tekućeg budžeta, budžeta državnih fondova i rezerve čine 91 odsto, a kapitalni budžet devet odsto”, precizira se u dokumentu.

Kada je u pitanju kapitalni budžet, realizacija je na nivou od 137,12 miliona eura i izvršenje je niže od plana 45 miliona eura, odnosno 25 odsto za posmatrani period.

“Najznačajnije izdvajanje u okviru kapitalnog budžeta odnosi se na realizovana plaćanja za potrebe projekta auto-puta u iznosu od 65,45 miliona eura”, navodi se u izvještaju.

Preostali kapitalni projekti realizovani su u iznosu od 71,66 miliona eura, što je na nivou od 61,9 odsto plana.

Izdaci budžeta su u septembru iznosili 202,1 milion eura i viši su u odnosu na plan 18,3 miliona, odnosno 9,9 odsto.

Izvršenje je dominantno uslovljeno višim izdvajanjima za zarade, transfere institucijama, pojedincima, nevladinom i javnom sektoru i rezerve.

U septembru je izvršenje sredstava u okviru pozicije Prava iz oblasti penzijskog i invalidskog osiguranja na nivou plana.

“Međutim, imajući u vidu da je u oktobru došlo do realizacije plaćanja koje se odnosi na period januar – avgust po osnovu uvećanja minimalne penzije, očekivano je da će u mjesečnom izvještaju za oktobar biti evidentirano uvećano izvršenje ove kategorije izdatka”, objasnili su iz Ministarstva.

Sledeće

Inflacija i skok cijena hrane u EU: Vlade preduzimaju mjere

Ne propustite

Sporazum PKCG i UMPCG: Mladi preduzetnici budućnost ekonomskog razvoja

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Ekonomija

Vlada Crne Gore poskupljenjem goriva u pet do 12 udarila na džep građana i privrede

Da nije bilo odluke o smanjenju akciza na gorivo, poskupljenje bi sa najnovijim obračunom bilo i više, poručili su iz Ministarstva finansija. U Udruženju naftnih kompanija tvrde da nije urađeno u mjeri mogućeg, već je izvršna vlast prošle nedjelje smanjila akcizu na dizel trideset procenata, a ove sedmice korigovala za deset. Građani komentarišu da nije skuplje samo gorivo, već i ostali proizvodi i usluge, ali kako ocjenjuju, to ne utiče na smanjenje gužvi u saobraćaju.

Privrednici, a i građani, bili su neprijatno iznenađeni kada je Ministarstvo energetike (MEiR) u ponedjeljak uveče objavilo cijene goriva koje su zbog odluke Vlade, donesene na predlog Ministarstva finansija (MF), poskupile od 12 do 14 centi.

Da su tu informaciju imali na vrijeme, građani i prevoznici bi sigurno napunili svoje rezervoare, kao što je bio slučaj sedam dana ranije kada su pohrlili ka pumpama nakon informacije da će gorivo poskupjeti 16 centi.

Zbog toga, iz Udruženja naftnih kompanija (UNPCG) trenutni ambijent u kom posluju ocjenjuju nepredvidivim i suprotnim od standarda.

“Svako poslovanje treba da bude predvidivo, da se unaprijed znaju stvari koje utiču na poslovanje, a ne da od medija saznajemo odluku, koja na kraju bude suprotna od očekivane. Generalni sekretar Udruženja Draško Striković kazao je da će se tim povodom obratiti Vladi i njenim institucijama.Naš je stav i preporuka da Vlada treba jasno da kaže kada će koristiti mehanizam smanjenja akciza ili da jasno kaže kada ga neće koristiti. Odnosno, da odredi cijenu u skladu sa kojom će reagovati smanjenjem ili povećanjem akciza u zavisnosti od kretanja na berzi. Privredi je potrebno da se na vrijeme najavi da li se razmatra smanjenje ili povećanje akciza, da se to uradi tri do pet dana ranije, a ne da u ponedjeljak čekamo i ne znamo da li se razmatra smanjenje ili povećanje akciza. Mi smo jedan od lanaca snabdjevanja i trudimo se da pravovremeno obezbijedimo količine. Da bi obezbijedili, moramo znati koje će biti maksimalne maloprodajne cijene”, pojasnio je Striković.

Istakao je da je problem što Vlada nema okvirni način djelovanja.

” Okvirni način bi bio da ako dođe do pada na berzi, da će Vlada da vrati punu akcizu, ili ako dođe do rasta na berzi, da će da smanje akcizu. Odluka od ponedjeljka uveče je bila potpuno iznenađenje i za privrednike i za građane, jer nisu imali vremena da reaguju na informaciju o povećanju cijena. Za veće firme koje se bave prevozom, to je bio nenajavljeni trošak od deset do 20 hiljada, jer već imaju ugovorene poslove”, kazao je Striković.

Prema njegovim riječima, da je Ministarstvo finansija u petak najavilo da razmatra povećanje akcize, onda su i privreda i građani mogli da pripreme zalihe, a sada su prinuđeni da mijenjaju i koriguju cijene, a to može da utiče na inflatornu spiralu.

“Pitanje je da li se državi isplati povećanje svih cijena. Možda je to njihov cilj i njihov interes, jer će biti sve više prihoda od PDV-a. Za državu je to kratkoročno dobro, ali dugoročno smanjuje standard građana”, zaključio je Striković.

Ekonomski analitičar Davor Dokić smatra da se Vlada odlučila na povećanje cijena goriva zbog turističke sezone i zbog toga što je propala koncesija za aerodrome, pa su ostali bez 100 miliona prihoda.

“Propalo je 100 miliona jednokratne naknade i sada se taj novac mora namaći. Sreća je što cijena sirove nafte pada, ali ako Vlada u tom slučaju podigne akcize, cijene goriva neće padati kod nas ni u narednom periodu”, naveo je Dokić.

Naredni obračun cijena goriva biće u ponedjeljak. Poslednja dva ponedjeljka obilovala su neočekivanim dešavanjima. Nadamo se da će narednog ponedjeljka, Vlada i Ministarstvo imati više obzira prema privredi i građanima. Od petka veče ili subote ujutru imaju dovoljno vremena da izračunaju koliko mogu akcizu smanjiti ili povećati.

Ekonomija

Sa 456 eura mjesečno živi preko 64 hiljade penzionera

Minimalna penzija trenutno iznosi 456 eura i prima je preko 64,5 hiljada penzionera, pokazuju podaci Fonda penzijsko-invalidskog osiguranja (PIO) dostavljeni “Danu”.

“Izmjenama i dopunama Zakona o PIO, koje su stupile na snagu 1. januara 2024. godine, shodno članu 29 pomenutog zakona, najniža penzija iznosi 456 eura. Pomenutim izmjenama zakona takođe je propisano da korisnicima prava na starosnu, invalidsku i porodičnu penziju pripada razlika primanja do najnižeg iznosa penzije. Prema podacima iz isplatne baze za jun 2026. godine, broj korisnika koji primaju penziju u iznosu od 456 eura je 49.475, dok je za isti mjesec za 15.143 korisnika isplaćena razlika do najnižeg iznosa penzije”, naveli su iz Fonda PIO, čiji je direktor Vladimir Drobnjak.

Prosječna penzija za jun iznosila je 561,97 eura.

“Penziju do iznosa prosječne penzije (uključujući i najnižu penziju) prima ukupno 83.228 penzionera. Sa druge strane, penziju koja je veća od državnog prosjeka u Crnoj Gori prima 35.095 penzionera. Fond PIO Crne Gore isplaćuje 132.524 korisnika prava iz penzijskog i invalidskog osiguranja, koji su to pravo ostvarili shodno Zakonu o PIO ili primjenom međunarodnih sporazuma o socijalnom osiguranju zaključenim od strane Crne Gore. Navedeni broj obuhvata 121.501 korisnika prava u Crnoj Gori i 11.023 korisnika prava u inostranstvu. Od ukupnog broja korisnika prava u Crnoj Gori, 118.323 su penzioneri, a 3.178 su korisnici ostalih prava iz PIO (tjelesno oštećenje, tuđa pomoć i njega, naknada invalidima rada, dodatak na spomenicu). Van Crne Gore isplaćuju se 10.959 korisnika penzije i 64 korisnika ostalih prava. Broj penzionera u junu 2026. godine, u odnosu na decembar 2025. godine, uvećan je za 0,30 odsto”, precizirali su iz Fonda PIO.

Granica siromaštva je 580 eura, što bi značilo da većina penzionera ima primanja ispod granice siromaštva.

Prema njihovim riječima, struktura penzija po vrstama prava smatra se povoljnom, s obzirom na višegodišnji trend porasta udjela starosnih i smanjenja udjela invalidskih penzija u ukupnom broju korisnika ovog prava.

“Takođe, konstantno je i smanjenje broja korisnika ostalih prava, s obzirom na to da se radi o stečenim pravima koja se, od primjene novog Zakona o PIO, ne ostvaruju u Fondu PIO Crne Gore”, kazali su iz te državne institucije.

Kada su u pitanju prihodi, rashodi i deficit Fonda, stanje je bolje nego prošle godine.

“Fond je od januara do juna ostvario primitke u ukupnom iznosu od 412,81 milion eura, koji su veći za 4,74 odsto u odnosu na isti period 2025. godine kada su iznosili 394,15 miliona eura. Prihodi od doprinosa za šest mjeseci ove godine iznose 193,06 miliona eura i veći su za 19,28 odsto od prihoda od doprinosa ostvarenih u 2025. godini, koji su iznosili 161,86 miliona eura. Opšti prihodi budžeta – tj. nedostajuća sredstva ili deficit Fonda PIO, nominalno iznosi 219,75 miliona eura, i za 5,4 odsto su niži od iznosa deficita u 2025. godini, koji je iznosio 232,29 miliona eura”, naveli su iz Fonda.

Izvor: DAN

Ekonomija

Plate i penzije kroz pet vlada: Spajićeva Vlada napravila najveći iskorak

Dok političke partije godinama vode rasprave o tome ko je više uradio za životni standard građana, podaci o minimalnim i prosječnim zaradama, kao i penzijama, nude konkretnu osnovu za poređenje učinka posljednjih pet crnogorskih vlada.
Analiza pokazuje da je rast primanja bio prisutan u svim mandatima, ali različitim intenzitetom. Najveći skok zabilježen je nakon 2020. godine, kada su sprovedene reforme koje su značajno povećale minimalnu zaradu i ubrzale rast prosječnih plata i penzija. Ipak, najveći učinak je ostvarila Vlada premijera Milojka Spajića.

Đukanovićeva vlada: Umjeren rast

U mandatu Vlade Mila Đukanovića (2012–2016) minimalna zarada povećana je sa 146 na 193 eura, dok je minimalna penzija porasla sa 100,4 na 121 euro.
Prosječna plata u tom periodu povećana je sa 487 na 510 eura, dok je prosječna penzija zabilježila simboličan rast – sa 278 na 280 eura.

Markovićev mandat: Stabilnost bez velikih pomaka

Tokom mandata Duška Markovića (2016–2020) nastavljen je postepen rast primanja.
Minimalna zarada povećana je sa 193 na 222 eura, minimalna penzija sa 121 na 147 eura, dok je prosječna plata porasla sa 510 na 524 eura. Prosječna penzija povećana je sa 280 na 289 eura, što predstavlja jedno od najmanjih povećanja u posmatranom periodu.

Krivokapićeva vlada: Prekretnica u zaradi

Najveći zaokret dogodio se u mandatu Zdravka Krivokapića (2020–2022).
Minimalna zarada gotovo je udvostručena, sa 222 na 450 eura, što predstavlja najveći pojedinačni rast u posljednjih deset godina. Istovremeno, prosječna plata porasla je sa 524 na 706 eura, dok je minimalna penzija povećana sa 147 na 200 eura.
Prosječna penzija dostigla je 304 eura.

Abazovićeva vlada: Fokus na penzije

U periodu Vlade Dritana Abazovića (2022–2023) minimalna zarada ostala je na 450 eura, ali su značajno povećane penzije.
Minimalna penzija porasla je sa 200 na 296 eura, dok je prosječna penzija povećana sa 304 na 425 eura. Prosječna zarada nastavila je rast, sa 706 na 808 eura.

Spajićeva vlada: Novi rekordni iznosi

Od oktobra 2023. godine do danas, u mandatu Milojka Spajića, zabilježeni su novi rekordi.
Minimalna zarada povećana je sa 450 na 600 eura (uz viši iznos od 800 eura za visoku stručnu spremu), minimalna penzija sa 296 na 456 eura, dok je prosječna plata dostigla 1.033 eura, u odnosu na oko 803 eura na početku mandata.
Prosječna penzija porasla je sa 425 na 561 euro, što predstavlja najveći nominalni iznos do sada.