Mitropolija crnogorsko-primorska reagovala je na nedavne izjave predsjednika Srbije Aleksandra Vučića o Srpskoj pravoslavnoj crkvi u Crnoj Gori, litijama iz 2020. godine i drugim crkvenim temama.

U saopštenju se ističe da je upravo narod sa sveštenstvom u Crnoj Gori, a ne političari, predvodio odbranu SPC tokom litija.

“Istine radi, podsjećamo g. Vučića i širu javnost, da su upravo vjernici SPC u Crnoj Gori, odnosno njene četiri eparhije, arhijereji, sveštenstvo, monaštvo i vjerni narod (svi oni kao građani Crne Gore ili njihovi predstavnici i molitvenici pred Bogom), uz moralnu i duhovnu pomoć sveštenika i vjernika naše pomjesne Crkve svuda u svijetu – odbranili Crkvu od napada tadašnjeg crnogorskog političkog vrha na crkvenu imovinu i crkveni integritet. Braneći crkveno ime, identitet i imovinu, oni su samim tim odbranili i jedinstvo SPC. I to baš onako kako je trebalo: na pojavu koja se obrušila na građanska i vjerska prava naroda i sveštenstva, odgovoreno je istovremeno i građanski i duhovno. Nijesmo dopustili ni tada da političari vode glavnu riječ, pa su vjerujući ljudi među političarima to ispravno razumjeli, a bilo je i onih kojima to nije bilo pravo. Cijenimo da je bilo po željama i namjerama ovih drugih, snaga crkvenog otpora anticrkvenoj politici Mila Đukanovića ne bi bila tolika kolika je, uz Božiju pomoć, bila, niti bi imala dušu crkvenog pokreta koju je narod masovno prepoznao i podržao”, naglašeno je u saopštenju.

Jedini koji su u Crnoj Gori djelovali protiv jedinstva Srpske pravoslavne crkve, odnosno imali takve namjere, bili su predstavnici tadašnjeg političkog rukovodstva, koje je krajem 2019. godine usvojilo, kako navode, neprimjeren i anticivilizacijski Zakon o slobodi vjeroispovijesti.

“Treba reći da ih je u ovim najnovijim Vučićevim izjavama teško prepoznati, i da je vjerni narod sa sveštenstvom, u najmanju ruku, zbunjen ovakvim retroaktivnim tumačenjima razloga pokretanja litija 2020. godine. Ti „neki“ ne mogu, ni u najnespretnijim verbalnim aluzijama, imati veze sa vrhom SPC u Crnoj Gori, kako su to svojevremeno pojedini beogradski tabloidi pripisivali blaženopočivšem mitropolitu Amfilohiju, a za šta se nadamo da nijesu bile govorničke namjere predsjednika Vučića. Međutim, mi upravo reagujemo zato što izjave g. Vučića očigledno vrve od nejasnoća. A ako uvaženi predsjednik Srbije, nekim slučajem, permutuje ondašnje sinhronizovano djelovanje i rad arhijereja, sveštenstva i vjernog naroda u Crnoj Gori sa nepostojećim crkvenim separatizmom, podsjećamo ga da se radi o djelatnosti koja je, u organizacionom i djelatnom smislu, odlučujuće doprinijela uspješnom vođenju i okončanju molitvenog i protestnog litijskog podviga građana Crne Gore. Ovaj i ovakav podvig je upravo i doprinio izmjeni nakaradnog Zakona o slobodi vjeroispovijesti ili uvjerenja i pravnom položaju vjerskih zajednica i potpisivanju Temeljnog ugovora između države Crne Gore i Srpske pravoslavne Crkve”,  poručuju iz Mitropolije.

Kako ističu, cilj njihovog obraćanja nije da predsjedniku Srbije otežaju politički rad, a još manje da mu se pravdaju.

“Jer, niti jedno niti drugo ne bi bilo u skladu sa dostojanstvom Srpske pravoslavne Crkve, za čije se jedinstvo i slavu svesrdno žrtvovalo sveštenstvo i vjerni narod Crne Gore kroz svu istoriju, a naročito posljednjih decenija “, zaključuje se u saopštenju Mitropolije crnogorsko-primorske.

Podsjetimo Predsjednik Srbije Aleksandar Vučić govorio je tokom posjete BiH entitetu Republici Srpskoj o Crnoj Gori,

“A Crna Gora nas je četiri puta optužila za genocid, priznali su takzovano Kosovo, a Republika Srpska to nikada nije dala. Velika je razlika između onih koji vode ujedinjenu politiku u odnosu na one koji hoće da razbijaju integralističko jezgro srpskog naroda, velika je razlika u ponašanju”, rekao je Vučić.

Kako je rekao, ne treba zaboraviti da su litije u Crnoj Gori “počele kada su htjeli pravoslavnu crkvu u Crnoj Gori”.

“Samo da izbrišu ono – Srpska”, rekao je Vučič.

U prostoru Bogetića i Povije, na pravcu kojim hiljade vjernika, hodočasnika i turista dolaze do Manastira Ostroga, državni organi Crne Gore odobrili su izgradnju solarne elektrane snage 67 megavata, koja će sa pratećim postrojenjima i putevima zahvatiti više od milion kvadratnih metara zemljišta.

Projekat koji se u službenim aktima predstavlja kao proizvodni elektroenergetski objekat od opšteg interesa u stvarnosti znači trajnu industrijalizaciju jednog od najosetljivijih duhovnih, pejzažnih i turističkih prostora Crne Gore. I to ne na osnovu naknadnih pretpostavki protivnika projekta, već prema činjenicama koje su sami investitor, projektanti i nadležni organi uneli u zvaničnu dokumentaciju.

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine izdalo je 2. jula 2026. godine kompaniji „TM invest” DOO Podgorica građevinsku dozvolu za Solarnu elektranu „Bogetići”, sa transformatorskom stanicom 33/220 kilovolti, priključnim razvodnim postrojenjem od 220 kilovolti i priključnim dalekovodom istog naponskog nivoa.

Rešenje, zavedeno pod brojem UPI 06-333/26-1064/10, potpisao je ministar Slaven Radunović. Na dokumentu su i potpisi državne sekretarke Marije Izgarević Pavićević, generalnog direktora Boška Todorovića i načelnice Milice Abramović. Svako od njih je, u okviru svoje nadležnosti, učestvovao u administrativnom lancu koji je završen izdavanjem dozvole.

U građevinskoj dozvoli navedeno je približno 90 katastarskih parcela u katastarskim opštinama Bogetići i Povija. Elaborat o procjeni uticaja na životnu sredinu navodi da ukupna površina obuhvata iznosi približno 1.062.007 kvadratnih metara, odnosno više od 106 hektara.

Prema istom dokumentu, sami paneli bi fizički prekrivali više od 301.000 kvadratnih metara. Kada se tome dodaju trafostanice, pristupni putevi i ostala infrastruktura, ukupno zauzeta površina dostiže oko 370.000 kvadratnih metara.

Planirano je 17 internih trafostanica 35/0,8 kilovolti, glavna visokonaponska stanica koja bi zauzela oko 18.000 kvadratnih metara i mreža unutrašnjih puteva duga približno deset kilometara. To više nije postavljanje nekoliko redova panela na beznačajnoj ledini, već veliki elektroenergetski kompleks koji trajno menja reljef, namjenu i izgled prostora.

Posebno pitanje otvara neslaganje između dokumenata. U građevinskoj dozvoli navedeno je 91.156 panela pojedinačne snage 720 vati, dok se u elaboratu pominje čak 103.116 panela. Razlika iznosi 11.960 panela.

Pored toga, 91.156 panela snage 720 vati daje približno 65,63 megavata nominalne snage panela, dok se projekat vodi kao elektrana maksimalne priključne snage 67 megavata. Razlika između jednosmerne instalisane snage panela i dozvoljene priključne snage može imati tehničko objašnjenje, ali javnost ima pravo da zna koja je konačna verzija projekta, koliko će panela zaista biti postavljeno i na osnovu kojih parametara je procjenjivan uticaj na životnu sredinu.

Predsjednik Opštine Danilovgrad Aleksandar Grgurović reagovao je povodom izdavanja građevinske dozvole za izgradnju solarne elektrane „Bogetići“, navodeći da projekat, zbog svoje veličine i položaja, zahtijeva dodatnu pažnju stručne i šire javnosti.

Grgurović ističe da ga posebno zabrinjava činjenica da se projekat realizuje u neposrednom prostornom okruženju Manastira Ostrog.

„Posebno zabrinjava činjenica da je riječ o zahvatu koji se realizuje u neposrednom prostornom okruženju jednog od najznačajnijih kulturnih i duhovnih simbola Crne Gore.

Ukoliko je država bila spremna da odobri ovakav projekat, a da prethodno nije otklonila svaku razumnu sumnju u pogledu zaštite kulturne baštine, onda se s pravom postavlja pitanje da li su institucije u ovom postupku štitile javni interes ili su ga potisnule u drugi plan.“

On naglašava da Opština Danilovgrad nije protiv ulaganja u obnovljive izvore energije niti energetske tranzicije, ali smatra da se razvojni projekti moraju realizovati uz puno uvažavanje zaštite kulturne baštine.

„Danilovgrad nije protiv ulaganja u obnovljive izvore energije niti protiv energetske tranzicije, koja predstavlja strateški interes Crne Gore. Ali nijedan razvojni cilj ne može biti izgovor za potiskivanje obaveze države da bez izuzetka štiti kulturnu baštinu.“

Predsjednik Opštine navodi da, iako se planirana elektrana ne nalazi na teritoriji Danilovgrada, njen uticaj ne može biti posmatran isključivo kroz administrativne granice.

„Prostor nema administrativnu logiku. Kulturni pejzaž, prirodne cjeline i vizure čine jedinstven sistem vrijednosti koji ne prestaje na međi jedne opštine.“

Manastiri Ostrog i Ždrebaonik predstavljaju temelj duhovne i kulturne ponude Danilovgrada, ali i značajan potencijal za razvoj vjerskog turizma. Dok Ostrog već godinama privlači veliki broj hodočasnika i turista iz zemlje i inostranstva, Ždrebaonik svojim istorijskim i duhovnim vrijednostima zauzima sve važnije mjesto na turističkoj mapi ovog kraja. Promocija ova dva manastira dio je nastojanja da se bogato nasljeđe Danilovgrada predstavi široj javnosti i dodatno valorizuje njihov turistički potencijal.

Ivana Vujović direktorica Turističke organizacije Danilovgrad ističe da je Manastir Ostrog jedan od najvećih i najposjećenijih pravoslavnih svetilišta u Evropi, a njegov značaj prevazilazi granice opštine Danilovgrad. Posebnu vrijednost ovom mjestu daje prisustvo moštiju Svetog Vasilija Ostroškog, kojeg vjernici smatraju čudotvorcem.

„U njemu se čuvaju mošti Svetog Vasilija Ostroškog kojeg vjernici smatraju čudotvorcem ono po čemu je poseban jeste upravo po tome što ga posjećuju ljudi različitih vjera“, kazala je Vujović.

Vujović je kazala da tokom godine, organizovane grupe koje posjećuju manastir Ostrog broje oko milion vjernika i turista. Iako je ove godine zabilježen blagi pad u odnosu na prethodnu, Ostrog i dalje ostaje jedna od najposjećenijih destinacija u Crnoj Gori.

„Ove godine bilježimo mali pad u odnosu na prethodnu godinu u tom dijelu dolaska organizovanih grupa koje obilaze manastir Ostrog ali negdje su procjene da manastir godišnje posjeti oko milion posjetilaca“, istakla je Vujović.

Dodaje da je pored domaćih gostiju i posjetilaca iz regiona, sve više turista iz zemalja zapadne Evrope koji dolaze u Danilovgrad.

„Strukturu naših gostiju čine domaći turisti , zatim posjetioci iz zemalja regiona i sve veći broj stranih turista to su uglavnom turisti iz zemalja Zapadne evrope. Naša statistika govori da su upravo septembar i oktobar u tom dijeli najposjećeniji. Kada je manastir Ostrog u pitanju i kada je broj dolazaka posjetilaca i hodočasnika dominantni su ova dva mjeseca mnogo prije avgusta mjesca“, navela je Vujović.

U Turističkoj organizaciji Danilovgrad rade na tome da se ponuda ne zasniva samo na obilasku manastira, već da posjetioci imaju razlog da se u ovoj opštini zadrže duže.

„Strategija to Danilovgrad zasniva se na tome da mi budemo jedna cjelogodišnja destinacija i da naša turistička ponuda bude zasnovana takvoj ponudi radimo i na razvoju novih turističkih sadržaja i proizvoda obogaćujemo našu turističku ponudu kako bi naši posjetioci poželjeli što duže da se zadrže u našoj opštini”. kazala je Vujović.

Dodaje da kroz različite događaje i promotivne aktivnosti, Turistička organizacija Danilovgrad predstavlja Ostrog, ali i druge turističke potencijale ovog kraja, kako bi posjetioci upoznali njegove prirodne, duhovne i kulturne vrijednosti.

„Kroz razne aktivnosti i događaje, kao što smo već treću godinu za redom imali Dane Svetog Vasilija Ostroškog, zatim duhovne večeri koje su bile posvećene Bjelopvlićima i manastiru Ostrogu. Na taj način zaista pokušavamo i kroz intezivnu digitalnu promociju vjerskog turizma naše opštine“,  naglasila je.

Ukazala je i na veliki značaj manastira Ždrebaonik, koji, pored Ostroga, zauzima važno mjesto na turističkoj i duhovnoj mapi Danilovgrada. Od 1991. godine funkcioniše kao ženski manastir i predstavlja jedno od značajnijih pravoslavnih svetilišta u Crnoj Gori.

“On je značajan po tome što se u njemu čuvaju mošti Svetog Arsenija Sremca posvećen Svetom Arhangelu Mihailu, a od 1991 godine to je ženski manastir. Oba manastira imaju izuzetno značajan turistički potencijal i značaj za našu opštinu i predstavljaju važan dio vjerske ponude naše opštine”, poručila je Vujović.

Vujović je poručila da promociju opštine ne zasnivaju isključivo na Ostrogu, već na objedinjavanju duhovne, kulturne i prirodne baštine. Kroz različite manifestacije i promotivne aktivnosti nastoje da posjetiocima predstave bogatstvo ovog kraja i podstaknu njihov duži boravak u Danilovgradu.

Izvor: ADRIA