Priroda i društvo

Ko je bio Sveti Sava?

Sveti Sava je bio srpski princ, monah, književnik i prvi arhiepiskop nezavisne Srpske pravoslavne crkve.

Rođen je 1175. godine kao Rastko Nemanjić, najmlađi sin velikog župana Stefana Nemanje i Ane Nemanjić, kćerke carigradskog imperatora Romana. Još kao dete je obožavao i redovno prisustvovao crkvenim službama, a ikone su ga posebno zanimale. Kada mu je bilo 17 godina, upoznao je jednog monaha i s njim se ubrzo uputio ka manastiru Svetog Pantelejmona na Svetoj gori, napustivši očevu kuću. U tom manastiru se zamonašio 1192. godine kada je i dobio ime Sava.

Godine 1196. veliki župan Stefan Nemanja napušta svoje kraljevstvo – Rašku, i pridružuje se sinu u manastiru Studenica, gde postaje monah i dobija ime Simeon. Iste godine i Rastkova majka Ana je napustila svoj dotadašnji život i zamonašila se, postavši Anastasija. Dve godine kasnije, Sava i Simeon osnivaju manastir Hilandar na Svetoj gori. Simeon je preminuo 1199. godine, a samo nekoliko meseci kasnije proglašen je svetiteljem.

Početkom 13. veka Sava je postao đakon i sveštenik Hilandara, a zatim i arhimandrit u Solunu. Kada se 1207. godine vratio u Srbiju, sa sobom je poneo i mošti svog oca, svetog Simeona i tako se izmirio s ranije zavađenom braćom Stefanom i Vukanom. U narednom periodu, tokom prvih decenija 13. veka, srpska država je doživela procvat pod vladavinom Nemanjića. Naime, 1217. godine Savin najstariji brat, Stefan bio je krunisan i tako postao Stefan Prvovenčani, a 1219. godine ekumenski patrijarh je na dvoru Vizantijskog carstva, u Nikeji, Savu proglasio prvim srpskim arhiepiskopom. Zahvaljujući Savi, Srpska pravoslavna crkva je postala autokefalna, tj. samostalna crkva koja ne zavisi od drugih crkava.

Sava je 1220. godine objavio prvi srpski Nomokanon, pravni zbornik koji obuhvata crkvene i građanske zakone koji se odnose na crkveno-pravnu problematiku. Godinu dana kasnije, osnovao je zajedno sa Stefanom Prvovenčanim crkvenu skupštinu ili savet, koji je zastupao verovanja hrišćanske pravoslavne crkve.

U prilog moći arhiepiskopa Save govori i činjenica da je 1228. godine nekim čudom uskrsnuo svog preminulog brata Stefana, čije se mošti danas nalaze u manastiru Studenica. Iste godine je Sava krunisao Radoslava, a 1234. godine i Vladislava – sinove svoga brata.

U manastiru Žiči, koji je izgradio Stefan Prvovenčani, Sava je 1234. godine svoju titulu arhiepiskopa predao svom učeniku Arseniju, i tako ga proglasio drugim srpskim arhiepiskopom.

Nakon toga, Sava kreće na put, sa željom da svoj život završi lutajući nekom nepoznatom zemljom. Proputovao je Palestinu, Siriju, Persiju, Vavilon, Egipat i Anatoliju i u svakom od ovih predela obišao sveta mesta, razgovarao s velikim isposnicima i sakupljao mošti svetaca. U Trnovu, prestonici Bugarskog kraljevstva, razboleo se i preminuo 27. januara 1236. godine.

Posle nekoliko neuspelih pokušaja, kralju Vladislavu je napokon pošlo za rukom da prebaci mošti svetog Save u manastir Mileševa, negde oko 1237. godine. Krajem 16. veka Turci Osmanlije su spalili Savine mošti na vračarskom nasipu u Beogradu, gde se danas nalazi jedna od najvećih pravoslavnih crkava na svetu, Hram Svetog Save.

Zaveštanje svetog Save je i dan danas prisutno u tradiciji pravoslavne crkve slovenskih naroda. On je najveći srpski prosvetitelj. On je čovek koji je osnovao manastir Hilandar i koji je svojom čvrstom verom u Boga, verovao i u ljude, povezivao ih i osvetljavao im životne puteve. Značajan je i kao pisac prvog srpskog Nomokanona, Žitija Svetog Simeona, Studeničkog i Hilandarskog tipika. O njemu su napisane mnogobrojne pesme i narodne umotvorine, a dan njegove smrti, 27. januar, obeležen je kao praznik svih škola i mnogih pravoslavnih vernika.

Sledeće

Lovci i etički kodeks

Ne propustite

Oni su nelegalno eksploatisali Crnu Goru

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Priroda i društvo

MSS: Skupština više nije dom svih građana Crne Gore, zabrana ulaska novinarima u plenarnu salu udar na slobodu medija

Medijski savjet za samoregulaciju: Napad na novinarku je napad na sve novinare u Crnoj Gori

Medijski savjet za samoregulaciju (MSS) najoštrije osuđuje današnju odluku da se novinarima, snimateljima i foto-reporterima zabrani ulazak u plenarnu salu Skupštine Crne Gore, na dan kada je zakazana vanredna sjednica na čijem je dnevnom redu bio predlog za smjenu predsjednika parlamenta Andrije Mandića.

Kako navode u saopštenju, ono što se danas dogodilo u najvišem zakonodavnom domu nije proceduralni incident.

“To je poguban i direktan udar na slobodu medija i na pravo građana da znaju šta rade oni koje su izabrali. Predstavnici medija upućeni su u ložu van plenarne sale, a skupštinsko obezbjeđenje spriječilo ih je da uđu čak i kada su ih poslanici pozivali unutra. Sjednicu nijesu prenosili ni Parlamentarni kanal ni YouTube kanal Skupštine”, poručuju u MSS-u.

Građani su, kako se dodaje, ono što se dešavalo u plenarnoj sali mogli da vide samo zahvaljujući snimcima koje su pojedini poslanici pravili mobilnim telefonima i objavljivali na društvenim mrežama.

“Da nije bilo tih snimaka, javnost ne bi znala ništa o onome što se danas odvijalo u njenom parlamentu. To samo pokazuje razmjere problema: pravo građana da znaju ne smije da zavisi od toga da li će neko u sali odlučiti da uključi kameru na telefonu. Obaveza da rad Skupštine bude dostupan javnosti pripada instituciji, a ne dobroj volji pojedinaca, i upravo zato profesionalni mediji moraju biti u sali”, naglasili su u saopštenju.

Parlament, podvlače u MSS-u, nije privatni prostor predsjednika Skupštine, niti bilo koje političke većine ili manjine.

“Njegov rad mora biti dostupan javnosti bez izuzetka, a naročito kada se odlučuje o pitanjima koja dijele i uznemiravaju društvo i koja su od suštinskog značaja za budućnost crnogorske demokratije. Posebno kada se radi o pitanjima kao što je glasanje o njegovoj smjeni. Ovakve jednostrane odluke i onemogućavanje javnosti da ima uvid nose boje davnih vremena resrtrikcija i kontrole ali i atmosferu diktature”, kazali su u Medijskom savjetu.

Zbog toga je, kako kažu, prisustvo medija najpotrebnije, a njihovo udaljavanje najopasnije.

“Ovo je brutalno gaženje demokratskih standarda u državi koja članstvo u Evropskoj uniji predstavlja kao krunu svog razvoja i koju zvaničnici EU nazivaju predvodnikom u procesu pristupanja. Sloboda izražavanja i sloboda medija dio su temeljnih prava iz poglavlja 23, na čije se poštovanje Crna Gora obavezala. Ono što se danas dogodilo u Skupštini ne može se pomiriti ni sa jednim od tih standarda”, podvukli su.

Zgroženi su, naglašavaju, načinom na koji je postupljeno prema novinarima i medijima.

“Novinari, snimatelji i foto-reporteri u Skupštini nijesu gosti koje neko po volji pušta ili ne pušta. Oni su tu u ime javnosti. Zahtijevamo da predsjednik Skupštine Andrija Mandić javno saopšti ko je i na osnovu čega donio odluku da se medijima zabrani ulazak u plenarnu salu i da sjednica ne bude prenošena. Zahtijevamo i jasnu garanciju da će predstavnici medija imati nesmetan pristup nastavku ove sjednice i svim narednim sjednicama, te da će one biti prenošene u cjelini. Ovakav presedan ne smije postati praksa”, dodali su u MSS-u.

Skupština koja zatvara vrata pred kamerama, kako zaključuju, gubi pravo da se predstavlja kao dom svih građana.

Priroda i društvo

EU podrška – šest terenskih vozila sa opremom za Ministarstvo poljoprivrede

Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Vladimir Joković i direktor Agencije za plaćanja Marko Radonjić primili su ambasadora Evropske unije u Crnoj Gori Johana Satlera, povodom primopredaje vozila i opreme nabavljenih kroz projekat „EU za podršku poljoprivrednom sektoru u Crnoj Gori“.

“Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Vladimir Joković i direktor Agencije za plaćanja u poljoprivredi, ruralnom razvoju i ribarstvu Marko Radonjić, primili su danas u posjetu ambasadora Evropske unije u Crnoj Gori, Johana Satlera, i zamjenicu šefa odjeljenja za saradnju u Crnoj Gori, Liselote Isaksson. Povod posjete je bila primopredaja vozila nabavljenih u okviru projekta IPA – 11 2021 „EU za podršku poljoprivrednom sektoru u Crnoj Gori”, piše u saopštenju.

Prema informacijama, nabavkom vozila i druge opreme, u vrijednosti od 470,00 eura, unaprijeđeni su tehnički i logistički kapaciteti Agencije, posebno u dijelu rada terenskih kontrolora. Pored vozila, kako se navodi, obezbijeđena je i oprema neophodna za svakodnevan rad na terenu, uključujući tablete sa fotoaparatima, inspekcijske kamere, GPS komunikacione uređaje, kao i odgovarajuća zaštitna oprema.

U okviru projekta nabavljen je i backup sistem za potrebe Agencije za plaćanja, koji će doprinijeti sigurnosti i pouzdanosti podataka iz informacinog sistema.

Ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Vladimir Joković istakao je značaj kontinuirane podrške Evropske unije u jačanju institucija i unapređenju sistema podrške poljoprivrednom sektoru u Crnoj Gori.

“Podrška Evropske unije predstavlja važan doprinos jačanju kapaciteta naših institucija i stvaranju boljih uslova za efikasno sprovođenje mjera podrške poljoprivredi. Savremena oprema i unaprijeđena logistika dodatno će osnažiti rad Agencije za plaćanja, naročito kada je riječ o terenskim kontrolama i primjeni evropskih standarda”, kazao je Joković.

Ambasador Evropske unije u Crnoj Gori Johan Satler naglasio je značaj konkretne podrške koju EU pruža crnogorskim institucijama u procesu unapređenja administrativnih i tehničkih kapaciteta u oblasti poljoprivrede. Podrška kroz ovaj značajan projekat koji finansira Evropska unija predstavlja konkretan primjer saradnje EU i Crne Gore unapređenju institucionalnih kapaciteta i stvaranju uslova za uspješnije sprovođenje zajedničkih politika i standarda u oblasti poljoprivrede.

“Unaprijeđena oprema i logistički kapaciteti Agencije za plaćanja doprinijeće kvalitetnijem sprovođenju terenskih kontrola, većoj sigurnosti informacionog sistema i daljem jačanju transparentnog i pouzdanog sistema podrške crnogorskim poljoprivrednicima”, zaključili su u saopštenju.

Priroda i društvo

Božović brucošima: Budite hrabri da stanete iza sopstvene misli

Rektor Univerziteta Crne Gore Vladimir Božović poželio je dobrodošlicu brucošima u akademskoj 2026/27. godini, poručivši im da tokom studija ne teže samo znanju, već i hrabrosti da misle svojom glavom, postavljaju pitanja i preispituju sopstvena uvjerenja.

„Na početku studija obično vam požele da pronađete svoje mjesto u svijetu. Ja vam želim i da taj svijet ponese nešto vaše, trag vaše misli, vašeg duha i onoga što ćete stvoriti“, poručio je Božović studentima.

On je kazao da će brucoši na Univerzitetu učiti od drugih, ali da će vremenom morati da nauče da stanu iza sopstvene misli.

„To ponekad znači postaviti pitanje dok svi ćute. Ponekad priznati da nešto ne razumijete. A ponekad odustati od uvjerenja koje vam je bilo drago, jer ste otkrili da nije sasvim ispravno“, naveo je rektor UCG.

Prema njegovim riječima, za takav odnos prema znanju potrebna je hrabrost, dok joj znanje daje oslonac.

Božović je studentima savjetovao da budu strpljivi sa onim što je teško i da ne izbjegavaju svaki napor koji im tehnologija može uštedjeti.

„Ponešto morate sami promisliti da bi zaista postalo vaše. Jednog dana, iza vašeg potpisa stajaće odluke koje se tiču drugih ljudi. Važno je da iza tog potpisa budete vi“, istakao je Božović.

Brucošima je poručio i da studentske dane iskoriste za učenje, druženje, greške i nove početke, ali i za međusobnu podršku.

„Pomozite kolegi. Dopustite da vas neka knjiga iznenadi, a neki razgovor promijeni“, naveo je on.

Božović je kazao da bi volio da studenti sa Univerziteta odu sposobni da urade nešto što prethodne generacije nijesu umjele.

„Tako će i naš Univerzitet postati zreliji i vredniji. Dobro nam došli“, zaključio je rektor Univerziteta Crne Gore.