Zeta

APSS Institut pokreće istraživački projekat o budućnosti Vranjine i Skadarskog jezera

APSS Institut pokreće projekat „APSS VRANJINA: Living Waterfronts – Designing with Nature, Learning from Tradition”, interdisciplinarno istraživanje posvećeno budućnosti Vranjine i njenom odnosu prema Skadarskom jezeru. Projekat je jedan od osam projekata odabranih za finansiranje kroz program Connect New European Bauhaus Evropskog instituta za inovacije i tehnologiju (EIT Community), među preko 400 aplikacija i jedini takav u ovom dijelu Evrope. Realizuje se i uz podršku Ministarstva kulture i medija Crne Gore, a u saradnji sa Opštinom Zeta.

Vranjina je jedno od onih mjesta u Crnoj Gori gdje se priroda, kulturna baština i svakodnevni život i dalje neposredno prepliću. Kao najveće ostrvo na Skadarskom jezeru, kroz vjekove je razvila poseban način života u kojem su ribolov, vodeni transport i zajedničko korišćenje prirodnih resursa predstavljali osnov opstanka. Žene su ovdje ravnopravno upravljale čunovima i preuzimale ulogu ribara u porodici, što Vranjinu čini jedinstvenim primjerom društvenih odnosa u jezerskim zajednicama.

Izrada tradicionalnih drvenih čunova, prilagođenih plitkim vodama i bogatoj vegetaciji Skadarskog jezera, danas je prepoznata kao nematerijalno kulturno dobro Crne Gore.

Istovremeno, infrastrukturne intervencije iz perioda nakon Drugog svjetskog rata, izgradnja nasipa, magistrale i željezničke pruge, trajno su promijenile odnos zajednice prema vodi. Betonski pristan, koji nije prilagođen ni tradiciji ni prirodnim procesima jezera, godinama marginalizuje ribarski način života.

Projekat ne polazi od izrade arhitektonskih rješenja, već od sveobuhvatnog istraživanja koje će se realizovati kroz radionice sa lokalnim stanovništvom, prostorno mapiranje, intervjue, istraživanja biodiverziteta i interdisciplinarnu saradnju arhitekata, biologa, urbanista i stručnjaka za kulturnu baštinu.

„Vranjina nije samo lijep pejzaž, već živi laboratorij. To je specifičan spoj pejzaža i antroposcene koji pokazuje kako kultura opstanka postaje život i kako može biti direktno vezana za prirodne resurse i način na koji ih zajednica koristi kako danas tako i u prošlosti,” izjavila je Dijana Vučinić ispred APSS Instituta.

Rezultat istraživanja biće multidisciplinarna studija koja će poslužiti kao osnova za obnovu pristana, javnih prostora Vranjine, njenih kuća i za prostorno-plansku dokumentaciju i apliciranje za međunarodna sredstva namijenjena konkretnoj realizaciji. Poseban fokus biće na rješenjima zasnovanim na prirodi i očuvanju tradicionalnih znanja.

„Nakon više od decenije istraživanja jadranske obale, ovim projektom po prvi put okrećemo pogled prema Skadarskom jezeru – najvećem slatkovodnom ekosistemu Balkana. To za nas nije samo geografska promjena, već otvaranje potpuno novog poglavlja u razumijevanju odnosa čovjeka, vode i prostora u potpuno drugačijem, ali jednako vrijednom pejzažu,” dodala je Vučinić.

Projekat APSS VRANJINA: Living Waterfronts dio je inicijative New European Bauhaus, koja kroz vrijednosti održivosti, inkluzivnosti i kvaliteta prostora promoviše nove modele razvoja evropskih zajednica.

APSS Institut je platforma za arhitektonska istraživanja nastala kroz KotorAPSS, koja se više od decenije bavi odnosom prostora, prirode i društva. U svom portfoliju broji crnogorske nastupe na Bijenalu arhitekture u Veneciji, dugogodišnji program Kotor APSS, istraživanja za Manifestu 14, projekat New Adriatic Atlas, te projekte u okviru programa Kreativna Evropa.

Sledeće

Herojski čin Zećanina: Zaustavio automobil i pritekao u pomoć povrijeđenom motociklisti

Ne propustite

Opština Zeta izdvaja pola miliona eura za FK Zeta

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Zeta

Opština Zeta prva u Crnoj Gori usvojila Program privremenih objekata

privatna arhiva

Opština Zeta prva je lokalna samouprava u Crnoj Gori koja je, prema saopštenju lokalne uprave, usvojila Program privremenih objekata u skladu sa novim Zakonom o izgradnji objekata i pratećim podzakonskim aktima. Programom za period od 2026. do 2030. godine obuhvaćeno je ukupno 313 lokacija na teritoriji opštine.

Riječ je o prvom planskom dokumentu koji je Opština Zeta donijela od sticanja statusa samostalne opštine, a njegov cilj je uspostavljanje jasnih pravila za postavljanje privremenih objekata, unapređenje komunalnog reda i stvaranje povoljnijih uslova za privredne aktivnosti.

Izradi Programa prethodila je stručna analiza približno 550 zahtjeva i inicijativa koje su podnijeli građani i privredni subjekti. Na osnovu sprovedenog postupka, Programom je definisano 313 lokacija predviđenih za postavljanje privremenih objekata.

Kako je saopšteno iz Opštine Zeta, izrada dokumenta povjerena je univerzitetskim profesorima, a tokom postupka sprovedena je javna rasprava i ostvarena saradnja sa nadležnim državnim institucijama.

Pribavljeni su propisani uslovi, mišljenja i saglasnosti Ministarstva turizma, Uprave za saobraćaj, Agencije za zaštitu životne sredine i Uprave za zaštitu kulturnih dobara, dok je konačnu saglasnost na Program dalo Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine.

Vršiteljka dužnosti sekretarke Sekretarijata za uređenje prostora, zaštitu životne sredine i saobraćaj Opštine Zeta, Jelena Aligrudić, ocijenila je da usvajanje ovog dokumenta predstavlja važan korak u uređenju prostora i stvaranju sigurnijih uslova za građane i investitore.

„Donošenjem ovog Programa uspostavljamo jasna pravila za postavljanje privremenih objekata i stvaramo uslove za odgovornije upravljanje prostorom. Naš cilj je da građanima i privrednim subjektima obezbijedimo transparentne procedure i veću pravnu sigurnost, uz očuvanje prostora i podsticanje novih investicija. Ovo je važan korak u daljem planskom i održivom razvoju Zete“, poručila je Aligrudić.

Usvajanjem Programa za period 2026–2030. godine stvoren je planski okvir za određivanje lokacija i uslova postavljanja privremenih objekata na teritoriji Zete.

Odluka o donošenju Programa objavljena je 26. oktobra 2026. godine u „Službenom listu Crne Gore – Opštinski propisi“, broj 49/2026.

Zeta

Kulturna baština Zete: „Besjede 2“ – Pet opština, pet glasova, jedno jezero

Foto Portal Zeta

U okviru drugog ciklusa video-serijala „Kulturna baština Zete“, Portal Zeta donosi reportažu o manifestaciji „Besjede 2 – U čast Skadarskog jezera“, koja je 29. oktobra održana u Eco Resortu Plavnica, okupljajući predstavnike pet opština koje povezuje jedno od najvećih prirodnih bogatstava Crne Gore.

Iza manifestacije stoji organizator Radoš Raković, čija je ideja da kroz besjedništvo okupi ljude iz različitih sredina i podstakne očuvanje zajedničkih vrijednosti, tradicije i prirodnog bogatstva Skadarskog jezera.

Pogledajte novu epizodu serijala „Kulturna baština Zete“ i saznajte kako jedna manifestacija kroz snagu riječi povezuje ljude, čuva tradiciju i podsjeća na vrijednost Skadarskog jezera kao zajedničkog nasljeđa.

Pod sloganom „Pet opština, pet glasova, jedno jezero“, manifestacija je povezala Zetu, Podgoricu, Cetinje, Tuzi i Bar kroz besjede posvećene Skadarskom jezeru, njegovoj ljepoti, istoriji, tradiciji i značaju za život stanovništva ovog područja.

Pobjednik drugog izdanja manifestacije je Zdravko Đuranović, predstavnik Podgorice, kojem je za najbolju besjedu pripala i novčana nagrada od 1.000 eura.

Zeta

Persa Bečić – nastavnica koja je pokazala da se znanje stiče i izvan učionice

Foto Portal Zeta

U okviru drugog serijala „Kulturna baština Zete“, Portal Zeta donosi priču o Persi Bečić, nastavnici biologije i hemije u Osnovnoj školi „Zarija Vujošević“ u Matagužima, koja je tokom 38 godina pedagoškog rada obrazovala brojne generacije učenika, ostavljajući poseban trag kroz projekte posvećene ekologiji, zdravlju i očuvanju prirodnog nasljeđa Zete.

Njen rad nije se zaustavljao na redovnoj nastavi. Kroz projekat „Promocija organske proizvodnje zelene salate na otvorenom“, realizovan u okviru programa „Škole za 21. vijek“, učenicima je približila značaj organske proizvodnje i poljoprivrede. Tokom dvije školske godine realizovala je i projekat „Mi imamo pravo da živimo zdravo“, u saradnji sa Agencijom za zaštitu životne sredine.

Jedan od najvećih uspjeha ostvaren je 2023. godine kroz projekat „Zajedno za idealnu okolinu“, kada je prikupljen čak 11.841 kilogram otpada, čime je osvojeno prvo mjesto na nivou Crne Gore. Kroz projekat „Mi smo lekciju naučili, a ostali treba da uče od nas“ podsticala je učenike na reciklažu, dok je projektom „Jezero, grle te djeca“ i predstavom „Močvara i ja“ ukazala na značaj očuvanja Skadarskog jezera.

Pored ekoloških aktivnosti, Bečić je posebnu pažnju posvetila zdravlju i bezbjednosti mladih. U okviru projekta „Znanjem protiv droge“ održala je 30 radionica za učenike osmog i devetog razreda, dok je pet godina pripremala učenike za takmičenja u pružanju prve pomoći, razvijajući kod njih osjećaj humanosti, solidarnosti i odgovornosti.

U razgovoru za Portal Zeta, Persa Bečić govori o projektima koji su obilježili njenu karijeru, radu sa brojnim generacijama učenika i značaju praktičnog obrazovanja. Njena priča pokazuje da se najvažnije životne lekcije ne uče samo iz udžbenika, već i kroz zajednički rad, iskustvo i brigu o sredini u kojoj živimo.