Priroda i društvo

Zavoda za hidrometeorologiju: Gradski kolektor najveći izvor zagađenja Morače i Skadarskog jezera

Analize jasno pokazuju uticaj otpadnih voda na rijeku Moraču, posebno na lokacijama ispod urbanog područja, gdje se detektuje povišeno organsko opterećenje i nutrijenti koji se transportiraju u jezero.

S obzirom na to da je Morača glavna pritoka Skadarskog jezera, sve ove supstance završavaju u jezeru, pogoršavajući njegov status i vodeći ka eutrofikaciji (prekomjernom razmnožavanju algi i smanjenju kiseonika), kazali su za “Dan” iz Zavoda za seizmologiju i hidrometeorologiju.

“Najveći izvor zagađenja predstavlja gradski kolektor, dok se uz to javljaju i manji dotoci i povremene havarije koje dodatno doprinose narušavanju kvaliteta vode. Ključno rješenje je izgradnja i puštanje u rad novog postrojenja za prečišćavanje otpadnih voda u Podgorici, sa visokim (trećim) stepenom pročišćavanja. Takođe, potrebno je i povezivanje kanalizacionih sistema naselja u slivu sa kolektorom, kontrola nelegalnih ispusta i monitoring poljoprivrednih zagađivača. Primjena “zelene infrastrukture” – prirodnih barijera i zona fitoremedijacije, takođe može doprinijeti smanjenju opterećenja jezera štetnim materijama”, kazali su u odgovorima “Danu” iz Zavoda za seizmologiju i hidrometeorologiju.

Odgovorajaći na pitanje o eventualnoj ugroženosti živog svijeta u ovim vodama, iz Zavoda kažu da rijeka Morača predstavlja prirodno stanište brojnih vrsta riba, vodozemaca i beskičmenjaka, dok je Skadarsko jezero jedno od najvažnijih ekoloških područja u regionu, bogato autohtonim ribljim vrstama, uključujući endemske vrste poput krapa i jegulje.

“Međutim, zagađenje koje zahvata tok Morače i ulivne zone Skadarskog jezera ozbiljno narušava ekološku ravnotežu i ugrožava opstanak živog svijeta u ovim vodama. Iako se riba iz ovih područja u većini slučajeva i dalje smatra bezbjednom za ljudsku ishranu, povećani rizici po zdravlje mogu se javiti kod konzumacije ribe ulovljene u djelovima Morače gdje je zagađenje jasno izraženo. U takvim uslovima, u ribljem mesu može doći do bioakumulacije teških metala (kao što su živa, kadmijum i olovo), kao i prisustva patogenih mikroorganizama koji potiču iz neprečišćenih otpadnih voda. Ovi kontaminanti se mogu zadržavati i taložiti u tkivima ribe, predstavljajući potencijalni rizik za ljudsko zdravlje. Zbog toga je neophodno uvesti detaljniji i učestaliji monitoring kvaliteta ribljeg mesa, uz paralelno praćenje hemijskog i mikrobiološkog sastava vode, kako bi se obezbijedila sigurnost potrošača i očuvala biološka vrijednost ovih vodnih ekosistema”, poručuju u Zavodu.

Dodaju da se kvalitet vode u rijeci Morači i Skadarskom jezeru redovno prati i analizira u okviru nacionalnog programa monitoringa površinskih voda.

“ZHMS provodi godišnje mjerenja fizičko-hemijskih, bioloških elemenata (fitoplankton, fitobentos, makrofiti, makrozoobentos – rijeke), prioritetnih supstanci i specifično zagađujućih na određenim lokacijama. Na Skadarskom jezeru uzorkovanje kvaliteta vode se obavlja u četiri serije godišnje, na četiri ključne lokacije: Vučko blato – Kamenik, Podhumski kanal, jugozapadni dio – Moračnik i Pelagična zona – centar jezera. Na rijeci Morači uzorkovanje se takođe obavlja u četiri serije tokom godine, ali na sedam lokacija, od kojih se godišnje uzorkuje na tri do četiri lokacije. Te lokacije su: Ljevište, ispod Manastira, Zlatica, ispod Sportskog centra, Pernica, ispod ušća Cijevne i ispod Vukovaca. Rezultati analiza objavljuju se u godišnjem izvještaju dostupnom na zvaničnom sajtu ZHMS i dostavljaju se nadležnim institucijama. U izvještaju su sumirani statusi kvaliteta na osnovu prosječnih vrijednosti svih mjerenja za relevantne elemente kvaliteta”, kazali su iz Zavoda.

Slične teme:Crna gora morača zavod za hidrometorologiju

Sledeće

Rekordna ljetnja sezona 2025: Istorijske isporučene količine vode u Regionalnom vodovodu Crnogorsko primorje

Ne propustite

Ekološki aktivista Dragićević podnio prijavu protiv Kneževića zbog prijetnji

Portal Zeta

Reklama

Klikni da ostaviš komentar

You must be logged in to post a comment Login

Priroda i društvo

Bazen crvenog mulja ulazi u proces sanacije

Ministarstvo prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine ulazi u proces eksproprijacije zemljišta na lokaciji bazena crvenog mulja i deponije čvrstog otpada Kombinata aluminijuma Podgorica (KAP), u skladu sa Odlukom Vlade Crne Gore iz januara 2026. godine, kojom je utvrđen javni interes za realizaciju projekta reforme upravljanja otpadom u Crnoj Gori i remedijacije ove lokacije.

Iz MDUP-a ističu da remedijacija predstavlja neophodnu mjeru za smanjenje postojećih i sprečavanje budućih ekoloških rizika, u skladu sa evropskim standardima i važećim zakonodavstvom Crne Gore.

“Izvještaj Centra za ekotoksikološka ispitivanja i stručni nalaz vještaka, obezbijeđeni na inicijativu Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera, ukazuju na postojanje hemijskog opterećenja i značajnog dugoročnog potencijala ekološkog rizika, zbog čega je neophodno izvršiti sanaciju u formi preventivnog djelovanja i obezbijediti dugoročni monitoring”, kažu iz Ministarstva.

Poručuju da cilj ovog procesa nije samo sanacija postojećeg stanja, već i stvaranje uslova za buduće bezbjedno i održivo korišćenje zemljišta.

“Nakon remedijacije, prostor će biti moguće rekultivisati i planski privesti novim namjenama, čime se degradirani industrijski prostor može ponovo staviti u funkciju”, ističu iz tog resora.

Iz MDUP-a pojašnjavaju da je eksproprijacija u ovom slučaju pravni instrument za realizaciju javnog interesa i stvaranje uslova za sprovođenje mjera zaštite životne sredine i sanacije prostora.

“Ministarstvo će postupak sprovesti u skladu sa zakonom, uz puno poštovanje prava vlasnika nepokretnosti i svih propisanih procedura”, poručuju iz ministarstva i napominju da sanacija prostora KAP-a znači ne samo rješavanje postojećeg ekološkog opterećenja, već i stvaranje uslova da ovaj prostor u budućnosti ponovo dobije vrijednost i novu namjenu.

Priroda i društvo

Bolje sestre presušuju: Krivci šljunak ili klimatske promjene

Posljednjih godina izdašnost izvorišta Bolje sestre, koje snabdijeva regionalni vodovod za crnogorsko primorje, drastično je opala, sa nekadašnjih 2600 litara u sekundi na samo 265 litara po sekundi. Doskorašnji predsjednik odbora direktora regionalnog vodovoda Zoran Lakušić smatra da je do toga došlo najviše zbog nelegalnog iskopavanja šljunka u Morači, odnosno promjene koje su zbog toga nastale u koritu te rijeke, dok je hidrolog Mihajlo Burić izričit da su klimatske promjene najveći krivac za pad izdašnosti.

Regionalni vodovodni sistem sa izvorišta Bolje sestre građen je od 2007. do 2010. godine, kada je upuštena u rad njegova prva faza.

Sistem je projektovan tako da snabdijeva crnogorsko primorje najranije do 2030. godine. Međutim, posljednjih godina izdašnost je opala, sa nekadašnjih 2600 litara u sekundi na samo 265. Tekuće turističke sezone registrovane su nevolje u vodosnabdijevanju u Sutomoru, Kotoru, Svetom Stefanu, ali nije u potpunosti jasno da li je uzrok tome pad izdašnosti na tom izvorištu.

Doskorašnji predsjednik odbora direktora regionalnog vodovoda Zoran Lakušić smatra da najveći problem predstavlja nelegalno iskopavanje šljunka u koritu rijeke Morače.

“U tom cilju je 2023. godine izgrađena eksperimentalna privremena pješčana ustava na Morači. Rezultati istraživanja pokazali su da je podizanje nivoa vode u Morači izazvalo promjene i na Boljim sestrama, odnosno povećanje izdašnosti procijenjeno na 70 do 100 litara u sekundi. To je bilo veoma važno, jer je praktično potvrđena veza između vodnog režima Morače i izdašnosti izvorišta Bolje sestre”, ocijenio je Lakušić.

Profesor hidrologije Mihailo Burić izričit je da su klimatske promjene najveći, iako ne jedini krivac za pad izdašnosti izvorišta Bolje sestre.

“Iskopavanje šljunka ama baš nikakve veze nema sa problemom kapaciteta izvorišta. Desile su se da su temperature toliko velike da je sušni period veoma dug sa visokim temperaturama i da je povećana evapotranspiracija, odnosno ukupno isparavanje sa tla. Tako da sad se dešava, uskoro će tako biti, negdje je već i to tako, da pola vode ispari, a pola tek otiče u rijeke i u podzemlje”, mišljenja je Burić.

Lakušić naglašava da snabdijevanje crnogorskog primorja ne može da zavisi od samo jednog vodoizvorišta.

“Možda i najvažniji pravac bio obezbjeđivanje potpuno novih dodatnih količina vode putem filterskih postrojenja. Regionalni vodovod je još 2023. godine pokrenuo aktivnosti i pribavljao uslove za izgradnju mobilnog filterskog postrojenja kapaciteta oko 100 litara u sekundi. Dugoročna sigurnost mora da počiva na zaštićenom i revitalizovanom izvorištu Bolje sestre, dodatnim kapacitetima za prečišćavanje jezerske vode i snažnijem transportnom sistemu”, saopštio je on.

Profesor Burić poručuje da je rješenje za izvorište Bolje sestre produbljivanje, ali se, upozorava, mora voditi računa o tome da je taj izvor u krečnjaku, a ne u šljunku.
“Da se uđe duboko ispod nivoa podzemnih voda da bi se dobio kapacitet koji treba”, poručio je Burić.

Izvorište Bolje sestre UNESCO ubraja među 150 najvažnijih kraških izvora na svijetu.

Izvor: RTCG

Priroda i društvo

Podrška poljoprivrednicima – prvi put u Crnoj Gori isplaćuju se akcize za gorivo

Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede saopštilo je danas da se kao podrška poljoprivrednicima – prvi put u Crnoj Gori isplaćuju akcize za gorivo.

“Kao što je ministar poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Vladimir Joković ranije obećao i za šta se u proteklom periodu snažno zalagao, Ministarstvo nastavlja da ispunjava data obećanja i preduzima konkretne korake u pružanju podrške domaćim poljoprivrednim proizvođačima. Danas su zvanično upućene instrukcije Ministarstvu finansija za prvu isplatu povrata akciza na gorivo za 2025. godinu. Realizacijom ove mjere Ministarstvo potvrđuje odlučnost da kroz konkretne mjere Agrobudžeta pruži snažnu podršku poljoprivrednicima, stavljajući domaće proizvođače na prvo mjesto i štiteći interese domaće proizvodnje”, ističe se u saopštenju.

Iz Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede su dodali da će podršku ostvariti više od 9.335 poljoprivrednih proizvođača širom Crne Gore.

“Sredstva će biti na računima poljoprivrednika već početkom sljedeće sedmice. Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede nastavlja odgovorno i odlučno da sprovodi mjere podrške i ispunjava obećanja usmjerena ka unapređenju položaja domaćih poljoprivrednih proizvođača”, piše u saopštenju.